KOLTUK GENERALİ

Felluce Muharebeleri (2): Görünmez Öfke Harekatı

2010-09-23T14:17:00.010+03:00

Müteyakkız Çözüm Harekatı’ndan sonra kurulan Felluce Tugayı tam bir fiyasko olmuştu. Personelin bir çoğu, ABD tarafından verilen silahlarıyla birlikte firar etmişti. Felluce halen direnişçilerin elindeydi ve devamlı taze kuvvetler geliyordu. Direnişçiler yaz mevsimini, Sovyet izleri taşıyan derinlemesine bir savunma hazırlamakla geçirdiler.

OPERATION PHANTOM FURY - GÖRÜNMEZ ÖFKE HAREKATI (7 Kasım - 23 Aralık 2004)

Ekim ayı geldiğinde şehirde çatışmalar yoğunlaşmıştı. Amerikalı komutanlar ilk saldırıdaki gibi yüksek sivil zayiatı yüzünden doğacak bir halkla ilişkiler kabusu yaşamamak için, saldırıdan önce şehre gıda ve su girişini keserek sivil halkın şehri terketmesini sağlamaya çalıştılar. On binlerce sivil şehri terkedip çöle ve yakın şehirlere sığındı. Ancak binlercesi şehri terkedecek durumda değildi veya şehirden ayrılmayı istemiyordu. Alınan bütün önlemler ve yapılan hazırlıklardan sonra, komutanlar şehri geri almak için yapacakları taarruzu başlatmadan önce, yaklaşan başkanlık seçimlerinin neticelenmesini beklediler.

Safha I (Hazırlık)

Doktrin gereği, öncelikle şehir tamamiyle kuşatılarak, şehrin dışarıyla bağlantısı kesilecekti. Ama bu sefer, bu iş için bir önceki harekata nazaran daha büyük çaplı bir kuvvet görevlendirildi. Deniz piyadeleri ve kara birlikleri iki görev kuvveti olarak yeniden organize olacaklardı ve yirmidört saat aralıksız sürecek bir muharebe temposuyla düşmanı hızlı bir şekilde mağlup edeceklerdi. Bu plan yapılırken, düşmanın bu tempoya ayak uyduramayacağı bekleniyordu. Irak hükümetinin onayıyla, Amerikan birliklerine Irak Ordusu birlikleri de katıldı. Bunların görevi muharebe alanının temizlenmesine yardım etmek, direnişçilerin kimliklerini belirlemek ve siyasi yönden hassas hedefler olan camilerle hükümet binalarını ele geçirmekti.

Yaklaşan harekatı desteklemek için deniz piyadelerinin lojistik grupları bir kaç ayrı yere “demir dağlar” adını verdikleri ikmal depoları kurdular. Her tabura iki gün yetecek kadar erzak ve cephane dağıtılmıştı. Helikopterler yirmidört saat yaralı tahliyesi yapacak şekilde hazırlanmış ve her birliğe yeterli sayıda tercüman verilmişti.

Harekat Tertibi

Araç kontrol noktaları kurularak sivillerin kontrollü şekilde şehri terk etmeleri sağlanmış ve şehre giren yollar kontrol altına alınmıştı. RCT-1’e(Regimental Combat Team – Alay Muharebe Timi) bağlı birlikler şehrin güney bölgesine doğru bir aldatma taarruzunu kalkarak, Müteyakkız Çözüm Harekatı’ndaki taarruza benzer bir taarruz yapılacağı izlenimi yaratmaya çalıştılar. Komutanlar direnişçilerin dikkatini güneye çektiklerine emin olduktan sonra RCT-1 şehrin kuzeyine doğru ilerleyerek RCT-7’nin yanındaki yerini aldı. Topçu hazırlık ateşi ve yakın hava desteği, tali hasarı önlemek amacıyla en az seviyede tutuldu. İronik bir şekilde, zaten şehrin halkının büyük kısmı şehri terketmişti.

Şehir üzerindeki hava sahasının kalabalık olacağını öngören komuta kademesi, helikopter, uçak ve insansız hava araçlarının kullanımı için doktrin dışı bir uygulmaya gitmek zorunda kaldı. Her alay muharebe timine birer hava irtibat subayı verildi ve birliğin bulunduğu hava sahasını kontol etme yetkisi sadece bu subaylara verildi.

Safha II (Detaylı Harekat Tertibi)

Deniz Piyadesi Hizmet Destek Grubu 31 tarafından, Nisan Safha Hattı (PL April) boyunca bulunan dört yol bendinde gedikler açmak üzere D7 zırhlı buldozerleri getirildi.

7 Kasım

Deniz piyadeleri ve Stryker piyade timlerinden oluşan 2nci Tugay Muharebe Timi şehrin etrafını tamamen kuşattı. Saat 19:00’da Kurt Sürüsü Görev Kuvveti (Task Force Wolf Pack) Felluce Hastanesi’nin ele geçirmek üzere yarımada boyunca bir taarruza kalktı. Iraklı 36ncı Komando Taburu ve Navy SEAL(ABD Donanması özel kuvvetleri) birlikleri hastaneye konuşlanarak yaralı sivillerin tedavisini yürüteceklerdi. Brooklyn Köprüsü, ana köprü ve Fırat üzerindeki diğer ufak köprüler de kısa sürede ele geçirildi. Şehrin yakınlarındaki Tekaddüm Havaalanı’nda konuşlanan 2nci İnsansız Hava Filosu(“Bekçi Köpekleri”) yerdeki birliklerin gözü kulağı olmuştu. Taarruzda karşılaşılan zayıf direniş zırhlı araçlar ve AC-130U hava desteği sayesinde ortadan kaldırıldı.

Safha IIIA (Taarruz)

8 Kasım

7nci Alay 2nci tabur(2-7) ve 2nci Alay 2nci Tabur(2-2) birliklerinin zırhlı unsurları ilerlemeye çalışırken, şehrin kuzeyindeki demiryolu hattına bir kaç tane 1000kg’lık bomba atıldı. Deniz piyadeleri zırhlı birliklerin hemen arkasından ilerliyorlardı. Ufak birlik taktiklerinin yaratacağı baskın unsuru ve esnek muharebe imkanlarıyla, direnişçilerin kara verme mekanizmasını çökertmeyi ve düşmanın karşılık vermesine imkan sağlamayacak kadar hızlı hareket etmeyi planlıyorlardı. Komuta kademesi 200 düşman hedefini onaylamıştı ama Koalisyon komutası, tali hasarı minimumda tutmak için sadece 20 hedefe saldırılması için emir vermişti.

Topçu ateşi, belirlenen sızma noktalarını örtmeye yararken, yakın destek ve düşmanın gerisindeki komuta merkezini vurmak için de kullanılıyordu. Top ateşi ayrıca, birliklerin güzergahlarındaki mayınlı bölgeleri ve patlayıcı madde ile hazırlanmış tuzakları ortadan kaldırmak gibi doktrin dışı görevlerde de kullanılıyordu. Hedef tayini; ateş açılmayacak sahalar, kısıtlı ateş sahaları ve koordineli ateş hatları yadımı ile yapılıyordu. İnsansız hava araçları en ön hattaki birliklerin ötesini de görerek hem topçuya hedef tayini yapıyor, hem istihbrata görevini görüyor, hem de muharebe alanının gerçk zamanlı haritasının muhafaza edilmesini sağlıyordu.

RCT-1, direnişçiler tarafından siperler, barikatlar ve patlayıcı düzenekleri ile tahkim edilmiş Colan bölgesini ele geçirmeye çalıştı. Mayınlar ve patlayıcı tuzaklar Amerikan ilerleyişini yavaşlatıyor ve yer yer güzergahını değiştirtiyordu. Yüz metre uzunluğa sahip M58 mayın temizleme patlayıcı şeritleri sık sık en ön hatta getirilerek geçiş güzergahını açmak için kullanılıyordu. Bazı direnişçiler Irak Ordusu üniformaları giyiyorlardı ama üzerlerinde hücum yeleği olmadığından hemen tespit edilerek etkisiz hale getiriliyorlardı. Koalisyon birlikleri hızlı şekilde binalar arasında ilerleyerek direnişçilerin tahkimatlarını ve silah depolarını ele geçiriyorlardı.

5nci Alay 3ncü Tabur(3-5), Fırat nehri boyunca ilerleyerek binaları tek tek temizliyordu. Tabur, yanyana ilerlyen üç bölükten oluşuyordu. Bu bölüklerin her biri 2nci Tank Taburu’na bağlı ikişer tank, Humvee’ler ve amfibi taarruz araçları ile desteklenmişti. Bir tek tim aynı anda iki apartman bloğunu tarıyordu. Timin iİki mangası iki ayrı kanadı koruyor ve bu iki manga üçüncü mangaya destek ateşi sağlıyordu. Üçüncü manga da tarama işini yapıyordu. Deniz piyade timleri, binaları tararken genelde birbirinden ayrı hareket ederlerdi. Ayrıca bir bölgeyi ele geçirip orayı tutmak yerine, devamlı daha derine doğru hareket halindeydiler. Top ateşi ve M1 tankları inatçı direniş olan bölgeleri susturmaya yarıyordu. Belli bölgeler “serbest atış bölgeleri” olarak belirlenmişti ve o bölge içinde hareket eden her şey meşru hedef kabul ediliyordu.

Tabur 2-2, az nüfusa sahip Askari bölgesine yapılan taarruzun öncü birliği olarak Ana İkmal Hattı’nı(Main Supply Route – MSR) güvence altına almıştı. RCT-7 ise Saad bin Ebu Vakkas ve El Hadra el Muhammediye camilerindeki direnişçi komuta merkezlerine doğru ilerlemeye çalışıyordu. Daha sonra içinde Felluce Emniyet Müdürlüğü, belediye binası ve Irak Ulusal Muhafızları karagahı olan Hükümet Merkezi’ne doğru ilerledi.
Şehrin kuzeyindeki Mobile Hattı’nda, alay ve tabur ikmal merkezleri, ambulans değiştirme istasyonu ve geçici esir kampı kurulmuştu. Piyade taburları, şehir içinde ikmal nakliyatı ve yaralı tahliyesi için amfibi taarruz araçlarını kullanıyorlardı. Ancak bu araçların ince zırhı, muharebe görevleri için uygun değildi. Bir çok amfibi taarruz aracına personeli tarafından ek zırh monte edilmişti.

9 Kasım

Deniz piyadesi ve kara birlikleri şehir merkezini ele geçirdiler ve Fran Safha Hattı’na(PL Fran) ulaştılar. Direniş kuvvetleri güneye doğru çekilirken tecrübeli savaşçılar binaları tahkim ederek direnmek için geride kaldılar. Deniz piyadeleri binalarda direnen bu savaşçılaı bol miktarda C-4 ve el bombası kullanarak etkisiz hale getirdiler. Temizlenecek çok fazla bina olduğu için, deniz piyadelerinin toplam zayiatının üçte biri bu sırada verilmişti.

10 Kasım

ABD birlikleri ve Irak güvenlik güçleri Colan bölgesini tamamen ele geçirdiler ve Fran Safha Hattı’nın ötesine belirlenen süreden önce geçtiler. 8nci Alay 1nci Tabur(1-8), Bill Safha Hattı’nı(PL Bill) geçerek Muhammediye Camii’ndeki direnişi bastırmak ve burada bulunan silah deposunu ele geçirmek için altı saat çatıştı. Hükümet merkezi ve fuar alanı kısa sürede düştü. Güneybatıdaki Resala ve Nazal mahallelerindeki koalisyon güçleri sert bir direnişle karşılaştılar.

11 Kasım

Tabur 2-2, sanayi bölgesi ve Queens bölgesine ilerlemeye çalışırken, Tabur 1-8 de şehrin güneyi ile ortası arasına sıkışan yüzlerce direnişçiyi imha etmeye çalışıyordu. Disiplinli, iyi organize olmuş ve umutsuz duruma düşmüş düşmana karşı, deniz piyadesi zayiatları iyice artıyordu. Başlarda taarruzları örtme ve aydınlatma amaçlı kullanılan beyaz fosfor mermileri şimdi saldırı ve psikolojik savaş amacıyla kullanılmaya başlanmıştı. İnatçı direnişçiler önce beyaz fosfor ile bulundukları mevzilerden dışarı çıkmaya zorlanıyorlar, sonra da patlayıcı mermilerle imha ediliyorlardı.

12 Kasım

Pizza Dilimi(Pizza Slice) içinde çatışmalar sürerken, Tabur 2-2 Şüheda bölgesinde köşeye sıkışmış olan ama kararlı şekilde tutunan direnişçilere karşı ev ev vuruşuyordu. Bazı durumlarda direnişçi tahkimatlarıyla sıfır mesafede RPG ateşi riski altında kalan M1A2 tankları geri çekilmek zorunda kalıyorlardı. Direnişçilerin kaderini ise çoğunlukla hava saldırıları belirliyordu.

13 Kasım

Koalisyon güçleri Felluce’nin büyük kısmını ele geçirmişlerdi. Geriye sadece bilerek müdahele edilmemiş direniş mevzileriyle, henüz aktif olmayarak kendini gizlemiş direniş hücreleri kalmıştı.

Safha IIIB (Arama ve Yok Etme)

14 Kasım

Koalisyon güçleri kuzeye doğru ilerleyerek kalan direnişi de ortadan kaldırmak ve silah depolarıyla patlayıcı atölyelerini ele geçirmek için harekete geçti.

15 Kasım

Koalisyon kuvvetleri Jena Safha Hattı’na(PL Jena) vardılar ve burada bir çok tünelle farklı binayı birbirine bağlayan bir yeraltı sığınak kompleksine saldırdılar. Irak Kızılayı’nın şehre girişi engellendi. Onun yerine şehrin dışındaki onbinlerce insana yardım ettiler.

16 Kasım

Felluce’nin tamamen ele geçirildiği ilan edildi ama Koalisyon güçleri hala tecrit olmuş direniş cepleriyle savaşıyorlardı. Bu sırada şehrin kuzeyindeki kordon ve arama görevi Irak Ordusu’nun 3ncü Tugayı’nın 6ncı Taburu’na verilmişti.

17 Kasım

Son topçu atışı icra edildi.

23 Aralık

Son direniş ceplerinin de yok edilmesiyle Irak’taki en kanlı muharebeler sona ermiş oldu.

Safha IV (Ara Geçiş)

Koalisyon güçleri şehirdeki enkazı temizlediler, patlamamış mühimmatı yokettiler ve altyapıyı onarmaya koyuldular.

Safha V (Yönetimin Devredilmesi)

Sivil idare yeniden tesis edildi ve temel kamu hizmetleri sunulmaya başlandı.

Görünmez Öfke Harekatı’ndan Alınan Dersler

İstihbarat: Psikolojik savaş ve istihbarat birimleri muharebenin şekillenmesinde büyük rol oynadılar. Dar meskun mahal ortamı, komutanları, durumu daha iyi anlamak için muharebeyi cephe hattından yönetmeye yönlendirdi.

Baskın Unsuru: Hızlı sızma harekatları, Amerikan ateş gücü ile komuta kontrol kademesinin lehine fayda sağlarken, direnişçilerin aleyhine oldu.

Karma Sınıflar: Müşterek birliklerin hızlı entegre olması planlamada avantaj sağladı. Piyade ve zırhlı birlikler müşterek gruplar halinde etkili oldular. Zamanında gelen topçu desteği, koalisyon kuvvetlerinin tahkim edilmiş direniş mevzilerini ele geçirmelerinde ve inatçı direnişi kırmalarında büyük fayda sağladı. Havan topları da en az topçular kadar etkili ve isabetli atışlar yaptılar.

Muharip Kuvvetler: Tali hasardan çekinildiği için GBU-38 ve AGM-65 Maverick gibi hafif ama isabet oranı yüksek silahlar tercih edildi. Ancak bazı durumlarda ağır mühimmatın yüksek oranda kullanılmasından da çekinilmedi.

Zaman Unsuru: Koalisyon kuvvetlerinin hızı kendi zayiatlarının fazla artmamasını sağlarken, direnişçilerin dengesini bozmuştu.

Tecrit: Amerikan birlikleri şehrin etrafında sıkı bir kordon oluşturmuşlar ve direnişçilerin dışarıyla bağlantılarını kesmişlerdi. Ama bu diğer yandan şehirdeki sivillerin insani yardımdan mahrum kalmasına sebep olmuştu.

Lojistik: Eğer muharebe biraz daha uzamış olsa, Amerilan birliklerinin ağır mühimmat stoğu tükenebilirdi.

Zayiat: %20’lik bir Amerikan zayiatı söz konusu olmuştur. Bu oran meskun mahal muharebeleri için normaldir. Yaralanan askerlerin %45’i birliklerine geri dönmüşlerdir.

Felluce’nin Ardından

Amerikan Ordusu Felluce’ye ilk düzenlediği saldırıdan çok şey öğrenmişti ve ikinci saldırısında bu öğrendiklerini uyguladı. Uzun vadede karışık bir netice aldığı söylenebilir. Diğer yandan Irak hükümeti, ülke içinde yaşanan şiddet olaylarına karşı kararlı şekilde mücadele edeceğini göstermişti ve Koalisyon güçleri meskun mahal muharebelerinde uyguladıkları teknikleri yenilemiş oldular. Ancak Felluce şehri muharebelerden büyük hasar almış olarak çıktı. Bazı bölgeleri yaşanmaz hale geldi. Altyapının yeniden inşaasının yavaş sürmesi durumu daha da kötü hale getirdi ve şehir halkını zor durumda bıraktı. Direnişçiler Felluce’de büyük darbe alsalar da, El-Ambar bölgesinde hala kuvvetliydiler. Bu tip savaşların genelinde olduğu gibi, direniş komutası başka zaman yeniden savaşmak amacıyla şehirden kaçmıştı.

İKİ TARAFIN MUHARİP KUVVETLERİ

ABD KUVVETLERİ

Komutan: Tuğgeneral Richard F. Natonski

Kuvvet: 6500 Deniz Piyadesi, 1500 Kara Kuvvetleri personeli, 2500 Deniz Kuvvetleri destek personeli

Zayiat: 70 ölü, 609 yaralı

I. Deniz Piyadeleri Seferi Kuvveti (IMEF) (Komuta Merkezi Camp Fellujah)

1nci Alay Muharebe Timi (RCT-1) (Papa Bear)

1nci Deniz Piyade Alayı, 3ncü Tabur (Thundering Third)

5nci Deniz Piyade Alayı, 3ncü Tabur (Dark Horse)

3ncü Hafif Zırhlı Keşif Taburu (Wolf Pack)

7nci Süvari Alayı, 2nci Tabur (Garry Owen)

7nci Alay Muharebe Timi (RCT-7)(Ripper)

8nci Deniz Piyade Alayı, 1nci Tabur (The Beirut Batallion)

3ncü Deniz Piyade Alayı, 1nci Tabur, Tabur Çıkartma Timi

2nci Alay, 2nci Tabur

1nci Süvari Tümeni, 2nci Tugay Muharebe Timi (Black Jack Brigade)

IRAK HÜKÜMET KUVVETLERİ

Komutan: Tuğgeneral Abdülkadir Mohan

Kuvvet: 2000

Zayiat: 18 ölü, 43 yaralı

KOALİSYON ATEŞ DESTEK PLANI

2700 metre mesafede: Uçak desteği

2500 metreye kadar: Topçu ve havan

600-800 metre: Yüksek irtifalı, düşük tehdit içeren görevler için helikopter desteği

0-450 metre: Helikopterle yakın hava desteği

Uçuş Kontrol Sahası sayesinde topçu ateşinin hava taşıtlarına engel olmasının önüne geçilmişti.

Koordineli Ateş Hattı sayesinde helikopter ve topçu ateşleri şehrin güneyine yoğunlaştırılmıştı.

DİRENİŞ KUVVETLERİ

Komutanlar: Ömer Hüseyin Hadid ve Tevhid vel Cihad Örgütü

Şehirdeki Siviller: 30000

Kuvvet: 1000 tecrübeli savaşçı, 2000 “part time” savaşçı (Muharebe öncesi 4000-5000 kadardılar)

Zayiat: 1000 ölü, 1500 esir, bir kaç yüz sivil öldü

Direniş Grupları: Müteyakkız Çözüm Harekatı’ndaki grupların aynısı

Kaynakça:

- Battle for Fallujah - David Higgins, Strategy and Tactics Magazine, Ocak/Şubat 2008, Sayı: 247

- No True Glory: A Frontline Account of the Battle for Fallujah - Bing West, Bantam Books, 2005

- http://www.globalsecurity.org/military/ops/oif-phantom-fury-fallujah.htm

- http://www.military.com/NewContent/1,13190,NI_0105_Fallujah-P1,00.html

Napoleon: Total War İncelemesi (Ahmet Rıfat - PCLABS)

2010-06-29T10:48:00.004+03:00

Ne demişti Napolyon? “Para, para, para“… Israrla üç kez vurguladığı para; tabii ki fakir-fukaraya, vakıflara yardım etmek için değildi. Onun hedefi Grande Armée‘ yi yani Büyük Ordu’ yu kurmak ve düşmanlarının alayını, çizmesi altında tepelemek içindi elbet (Napolyon sorunlu bir çocuk geçirmiş anlaşılan). Yalnız ve sadece Napolyon’ a ithaf edilen Napoleon: Total War’ a, ek paket olarak değil de başlı başına, ayrı bir oyun olarak satışa sunulduğundan ötürü serideki 6. TW oyunu diyebiliriz. Rome TW’ nin ek paketi Alexander (yani nam-ı diğer Büyük İskender) gibi değil ama bu kez, Napolyon daha fazlasını isteyen hırslı bir general, kral, imparator, diktatör… Napoleon TW, ek paketleri ve Warpath gibi İndirilebilir İçerikleri saymazsak 6. TW oyunu ama Empire dinamikleri üzerine inşa edildiğinden Empire ile oldukça güçlü akrabalık bağları var haliyle. Doğal olarak ETW’ yi rahat oynayanlar bunda da çok sıkıntı çekmeyecekler, aslında diğer TW oyunlarına aşina olanlar da sıkıntı çekmeyeceklerdir sadece olaylar iyiden iyiye barutlu silahlar çağında geçtiğinden ötürü bir süre alıştırma yapmak gerekiyor (eskisi gibi yalınkılıç dalmak yok denecek kadar az artık).

Burada durup bir nefes alalım. Bu oyun gerçekten başlı başına bir oyun mu? Yoksa genişleme pakedini bağımsız bir oyun diye mi sunuyorlar? Bunun cevabını yazı içinde bulmaya çalışalım. Öncelikle eğitim görevlerinin oyunda yer alması sebebiyle, ayrı ve kendi kendine yetebilen bir oyun havası mevcut ama oyuna girdiğinizde görüyorsunuz ki Empire’ ın daha kısıtlı bir zaman dilimine hitap eden ve az buçuk makyajlanmış hali var ortada. Madem yalnızca biraz geliştirme ve biraz değişiklik var neden bu kadar şaşaalı bir satış politikası yapıyorlar derseniz, Napolyon’ un yazının başında belirttiğim ünlü sözünü hatırlatırım. Neyse Empire’ ı hatmedenler bunda da zorluk çekmeyecekler bu yüzden eğitim görevlerinin oyunda bulunması hoşuma gitmedi. Yanlış anlaşılmasın 1778-1793 yılları arasında Napolyon’ un delikanlılık halini ve kariyerindeki ilk adımlarını görmemize ve hikayenin bütününün başlangıç tohumlarını atmamıza fırsat veren bir bölüm olmuş ama eğitim görevleri olduğu için oynanışı, oyunu “yıllardır oynayanlar için” sıkıcılıktan öte değil. Ben kamerayı sağa, sola götürmeyi biliyorum diyenler geçebilir. Yine de Total War sülalesine yeni katılanlar (hoş Total War’ a NTW’ den başlıyorsanız çok şey kaybediyorsunuz) veya tıfıl Napolyon’u görmek ve hikayeden biraz koklamak isteyenlerin göz atmasında beis yok. Eğitim görevlerini geçtiyseniz (ya da atladıysanız), esas hikayeye hazırsınız demektir.

Nedir peki esas hikaye? Napolyon’ un İtalya, Mısır ve Avrupa (esasen Rusya) seferleri ve son olarak da ünlü Waterloo savaşını içeren 3,5 ‘ dan 4 bölümlük bir hikayeden oluşuyor resmin bütünü (Waterloo yalnızca son savaş olarak yer alıyor o yüzden buçuk). Ayrıyeten Napolyon’ un ünlü savaşlarını tekrarlamanıza olanak veren Tarihi Muharebeler’ de (Historical Battles) oyunda yerini alıyor. Bunu belirttikten sonra hikayemize dönelim, Napolyon’ un yaptığı seferlere birer birer göz atalım, bakalım CA (Creative Assembly) bize neler hazırlamış?

KARIŞIK PİZZA, PAPA VE İTALYA

1796-1797 yıllarına denk gelen bu seferde İtalya seferi’nde Avusturya imparatorluğu ile kapışıyoruz. Fakat önümüzde bir engel daha var, Sardinya krallığı… Onları sorun olmaktan çıkarmak için başkentlerini almanız gerekiyor böylece Sardinya pes edecek ve kalan eyaletleriyle beraber size bağlı bir uydu devlet olacak. Bu işimizi kolaylaştıran bir unsur. Napolyon’ un altın yıllarının başlangıcına tekabül eden İtalya seferi’ nde farkedeceğiniz gibi esas görevinizin yanısıra irili-ufaklı yan görevler de alacaksınız. Bunları yapmanız lehinize, elbette yapmama ve ana göreve odaklanma gibi bir seçeneğeniz var, gönlünüze kalmış.

En hoşuma giden şey, sayısı azalmış birliklerimizin kendi şehirlerimizde veya bir general idaresindeyken (özetle kendi topraklamızda) yavaş yavaş eksiklerinin tamamlanması. Azalan asker sayımızın eski haline gelmesi için ordunuzun başında ya bir general olacak ya da bir şehrinizde bekleteceksiniz. Bu artış o an ordunuzun bulunduğu vilayetteki binalara göre (özellikle Supply Warehouse) değişebiliyor ve duruma göre az, orta veya yüksek oranda asker tedariği oluyor (birliklerinizin hemen altındaki kırmızı, turuncu ve yeşil artı işaretinden anlayabilirsiniz bunu). Tekrar hatırlatayım, başlarında bir general dahi olsa düşman topraklarında olan birliklerinizin sayısı tamamlanmıyor, aklınızda olsun.

Haritaya göz attığımızda bir farklılık görüyoruz, harita İtalya’ nın kuzeyine odaklanmış şekilde ve bu haliyle küçük gelebilir size ama eyaletler ve sınırları Empire’ a göre haliyle daha detaylı, aynı alanda daha fazla detay ve eyalet var anlayacağınız. Bu tarz iyi bence. ETW oynarken kocaman Anadolu’ da yalnız Ankara eyaletinin olması biraz sükut-u hayal meydana getirmişti bende, Napolyon’ da ise biraz kendime geldim çünkü daha küçük ölçekte daha fazla eyalet var. Yalnız bunun da eksi tarafı az evvel de bahsettiğim gibi harita kısıtlı ve dışına çıkamıyorsunuz, “Avusturya’ yı hallettik, e hadi Osmanlı’ ya çay içmeye gidelim” diyemiyorsunuz, üzücü ama gerçek bu. En iyisi; ETW ile NTW arası bir ana harita sistemi diye düşünüyorum ama yapımcılar ne düşünüyor orasını bilemem.

Acı ama gerçeklere devam edelim biraz. Bu ilk seferi içeren bölümde toplam 5 (yanlış okumadınız BEŞ) devlet var ve bunlardan yalnız 1 – 2′ si ile ticari antlaşma imzalayabiliyorsunuz, diğerleri amansız rakibiniz. Dolayısıyla antlaşma ile işi kotarırım diyorsanız ETW’ ye geri dönün. Kiminle ne kadar, ne süredir ticaret yaptığınızı gösteren ekran ile Kral ve dalkavuk pardon yardımcılarını gördüğünüz ekranın yerinde de poyraz yelleri esiyor. Buralarda epey sadeleştirme yapmış CA, ha bir de deniz savaşının D’ si de yok bu kısımda, hatırlatayım. Napolyon’ un izindeyiz ama bu kadar da adımı adımına takip edilir mi bilemiyorum? Bu ünlü imparator/diktatörleri konu olan TW mantığı bana garip geliyor biraz, zaten Alexander TW’ yi de sevmemiştim ama dur bakalım Napolyon’ un eline birkaç koz daha var, onları da oynasın sonra görüşlerimizi daha net ortaya koyarız.

Boşuna “lam bu Ar-Ge bölümü nerede?” diye ekranın sağına soluna bakmayın, Araştırmayla uğraşmanız caiz değil sanırım İtalya seferinde. Ar-Ge işini Mısır seferine saklamışlar dâhî(!) yapımcılarımız. Araştırma dediysem ETW’ deki gibi bir teknolji çınarı beklemeyin, araştırma geliştirme henüz fidan halinde. Mısır’ da araştıracağınız çok fazla araştırma mevcut değil ama İtalya’ dan iyidir yine de (ne hale düştük Ya Rabbim!)…

Neyse oyunda yapılan tüm kısıntılarla tüyleri yolunmuş kuşa dönen ilk seferimizi, alnımızın akıyla tamamlayıp ana görevi hallediyoruz ve hikayemizin ilk parçasını da tamamlamış oluyoruz. Dolayısıyla yapmamız gereken tek şey, 2. hikaye’ ye başlamak. Hadi başlayalım…

NİL, PİRAMİTLER VE ÇÖL SICAKLARI, AHAN DA MISIR

Napolyon Avusturya’ yı dize getirmiştir ama ondan daha büyük bir çakal vardır piyasada, İngiltere…. Napolyon, İngiltere’ ye doğrudan doğruya saldırmak yerine (o aralar Osmanlı’ yla arasının iyi olmasına rağmen) Mısır’ ı ele geçirip İngilitere’ nin sömürge yollarını yani kaynak ve para musluklarını kesme niyetindedir. Böylelikle kuvvetli İngiltere yerine zayıf bir İngiltere ile karşılaşmış olacaktı. Peki evdeki hesap her zaman çarşıya uyar mı? İşte orası muallak…

Evet burada hedefimiz Osmanlı himayesindeki Mısır’ a sefer düzenleyerek K. Afrika ve hafiften Ortadoğu’ ya giriş yapmak. İlerde Mısır’ ın ağabeyi yani Osmanlı İmparatorluğu ile de karşılaşıyoruz. Osmanlı, modern Nizam-ı Cedit askerleri ve kuvvetli topçularıyla küffara karşı koyabilecek kapasitede. Bu yüzden Mısır’ ın işi mümkün olduğunca çabuk bitirilmeli. Mısır’ a ek olarak haritanın aşağılarında konuşlanmış çöl bedevileri de ara ara yaptıkları akınlarla canınızı sıkabilir. Ondan daha seyrek olarak gelen ama daha büyük bir güç olan ve Kıbrıs’ a çöreklenmiş İngilizler ise olaya tuz, biber ekiyor. Burada da toplam 4-5 devletlik bir dünyayla sınırlısınız. Dolayısıyla diplomasiyi unutun ki zaten diplomasi tuşu da iptal edilmiş halde. E hadi hayırlısı…

Napolyon’ un haricinde Napolyon’ un ünlü kumandanları da oyunda yer alıyor. Her biri kendi gerçek portrelerine sahip bu generaller de nerdeyse Napolyon kadar etkili. Artık her generalin moral olarak etkilediği bir alan var ve bu savaş alanında gösteriliyor. Savaş esnasında generalinizin yapabildiği “rally” özelliğiyle kaçan birlikleri geri çevirebilir ya da “inspire” tuşuyla moral depolaması yapabilirsiniz . Savaş alanında ölen generaller haliyle moral bozukluğuna yol açıyor, bu yüzden generallerinizin sağlığına dikkat edin, terli terli su içtirmeyin, GDO’ lu ürünler yedirmeyip soğukta kalın kalın giydirin.

Napolyon ise ölmüyor, yaralı halde başkente kaçıp iyileştikten sonra tekrar yeşil sahalara dönebiliyor (bu kısım gerçekçilik iddiasındaki bir oyunda bana hayli ilginç geldi).

Mısır seferinde olay biraz daha zorlaşıyor hafiften. Bölgede İngilizlerin varlığı rahatsız edici çünkü donanmaları çok… Ne çoku? Çoook kuvvetli. Ufak boy gemilerden oluşan filocuğunuzla İngilizlerin hakkından gelebilirseniz ne âlâ. Bunun gibi haritada işinizi kolaylaştıracak farklı seçenekler mevcut. İngilizlerin kuvvetli donanmasını yok edip Kıbrıs’ ı ele geçirirseniz İngilizleri terk-i diyar etmeye zorlayabilirsiniz ya da Bedevilerin çölün tam ortasına kurdukları başkentlerini ele geçirerek sizi rahatsız etmelerini engelleyebilirsiniz. Ya da her ikisini birden yapabilirsiniz. Bu gibi yan görevler yine seçenek olarak sunulmuş, ama dikkat edin yan görevleri yapacağım diye fazlasıyla kasarsanız zaman sınırını aşıp ana görevi tamamlayamayabilirsiniz (her seferimiz için Napolyon’ un hayatına uygun olarak belli bir zaman dilimi olduğunu ve bu zaman dilimini aşmamamız gerektiğini söylemiş miydim?).

Ana görev- yan görevler derken her yere yetiştirecek kadar çok ordu ve birlik istihdam edemiyoruz, her bir birlik (özellikle elit olanları) ateş pahası, fazla fazla birlik yapmanız mali durumunuzu göçertebilir. Aynı anda taş çatlasa 3-4 ordu besleyebiliyorsunuz ki bu, hazinenizden hatırı sayılır bir miktarı toz edecektir.

İtalya seferine nazaran burada daha geniş seçenekler sunmuşlar yapımcılar sağolsun. Mesela azıcık da olsa deniz savaşlarını dahil etmişler ki oyuna, kendilerine ne kadar şükretsek azdır(!), İtalya bölümünde denizcilik 0 (Sıfır) olduğundan ticaret ve gemiler hak getire idi. Gerçi burada da deniz var olmasına var da “tek rakibim THY” misali yalnız ve sadece İngilizlerle aşık atmaya çalışıyoruz. Osmanlı pek rahatsız etmiyor, diğerlerini ise geçiniz…

Tedbirsizliğim sonucu İngilizlerin elinde, 74 topluk (ki benim elimdekilere göre canavar kalıyorlar) yaklaşık 10 küsur iri kıyım gemi olacağını hesap edemedim. Elimdeki (rakibinkine kıyasla) takadan az hallice 24 topluk savaş gemilerimle düşmana ölümüne daldıysam da nafile. Kısa süren, tek deniz muharebemde “denizleri İngilizlere bırakayım en iyisi” gibi dahiyane bir taktik geliştirdim, karaya çıkan İngilizleri temizlemek nispeten daha kolaydı nasılsa.

Denizleri ve gemileri geçelim karaya dönelim. Kara birliklerinde bu kez bir miktar artış var. İtalya seferinde 3-5 birlik yapabiliyorken burada (yöreye uygun yerel askeri birliklerin de dahil olmasıyla) seçeneklerimiz artış göstermiş, ne güzel! Yapımcılar önce var olanı kısıtlayıp ardından yavaş yavaş ferahlık ve mutluluk verme niyetinde anlaşılan. Bu seferde farklı olan şey, yöreye uygun askerler yapabilmeniz (yani sıcaktan pek etkilenmeyen Bedevi tarzı Fransız birlikleri) ama bunun için önce Bedevileri sindirmeniz gerekiyor, sonra yerel askerleri üretip sıcaktan korkmadan devam edebilirsiniz.

Mısır seferi esnasında kara savaşları daha hoşuma gitti. Bunda özellikle duman, rüzgâr ve toz gibi görsel etkilerin biraz daha göze hoş gelmesi de etkili ama özellikle çöl ortamı çok hoş olmuş (hoş orada olmak istemem). Etrafın bilmem kaç derece sıcaktan cayır cayır yandığını hissettiren bir ısı etkisi var NTW’ nin (görebilmek için Heat Haze özelliğini açın) ve bu, kesinlikle savaşlarda ve ana haritada hoş bir görsellik ve atmosfer sağlıyor.

Mısır seferini başarıyla bitirmemiz için Acre (Akka) ve Damascus (Şam) şehirlerini de ele geçirip son ve belki de en yorucu seferimize (Viyana, Berlin ve Moskova) yola koyulmamız gerekiyor ama burada duralım biraz. Gerçekte; Akka, Napolyon’ un kuşattığı ama ele geçiremediği bir şehirdi. Osmanlı’ nın gönderdiği iyi eğitimli Nizam-ı Cedid askerlerinin (ve İngilizlerin) de yardımıyla Cezzar Ahmed Paşa komutasındaki Akka birlikleri başarılı bir savunma ile Grande Armée’ yi durdurmayı başarırlar. Nedense tarihi gerçeklik için ilk iki seferimizde bizi ETW’ nin birçok faidelerinden mahrum bırakan yapımcılar burada neden böyle davranmışlar anlayamadım. Çok su götüren bir mesele olduğundan ötürü kısa kesip oyunumuza ve dahi 3. seferimize dönelim.

KÜRESEL SOĞUMA VE MOSKOVA

Bu son seferimiz olduğundan yapımcıların bize bir sürprizi var. Sıkı durun söylüyorum; oyunun artık tüm özellikleri açık! Düşünebiliyor musunuz? Gemi ve deniz ticareti yapabiliyor, onlarca farklı askeri birlikleri üretebiliyor, milli itibarınızı (prestige) görebiliyor, teknoloji fidanınız teknoloji ağacı haline gelmiş ve bir hayli araştırma yapabiliyor, hatta ve hatta tüm seçenekleri açık halde diplomasi bile yapabiliyorsunuz. Vooovv! Anlatırken bile yoruldum. Neyse espriyi kesip devam edelim. Bu kısım NTW’ nin tam anlamıyla Empire TW olduğu an, sevgili oyunseverler. Artık saçma kısıntılar yok; ETW’ yi nasıl oynuyorsanız, nasıl siyaset, ticaret, araştırma, savaş yapıyorsanız bu seferde de aynısını yapacaksınız. Yapımcılara ne kadar teşekkür etsek azdır (!)

Gemi ve savaş demişken oyunun bir yeniliği daha ortaya çıkıyor. Artık gemilerinize -savaş ekranında- tamir (repair) emri verebiliyorsunuz ve tayfalarınız başlıyor geminin sağını solunu düzeltmeye. Tabii bu esnada geminizin hareket edemeyip ateş edemeyeceğini belirtmeme gerek yok sanırım. O yüzden nerede tamir edeceğinize dikkat edin. Yine de bunun neden ana haritada yapılamadığı tuhafıma gitti, ana haritada gemilerin tamiri için illa bir limana gitmemiz lazım hâlâ.

Rakiplerimizin artması ve güçlenmesi sayesinde 3. seferimiz daha renkli (ve eğlenceli) geçiyor. Hmmm evet evet gerçekten keyf aldım diyebilirim… Önceki iki seferde ağzımıza bir parmak bal çalınmıştı, şimdi bal kavanozu önümüzde. Neyse haritaya göz atalım hemen… Bu kez Tüm Avrupa ile birlikte Asya’ nın çok küçük bir bölümü görüntüleniyor. Asya topraklarını kısmışlar tekrar edeyim. Öyle ki Osmanlı’ nın yalnızca Avrupa’ daki toprakları mevcut. Asya kanadı (seçimlerden önce harıl harıl inşaatların yükselmesi için) boş arazi olarak görüntüleniyor. Kıbrıs adası bile yok yahu! Koca ada gitmiş, yerin dibine batmış. Napolyon Avrupa seferinde Kıbrıs’ la ya da Asya ile meşgul olmadığı için biz de olmuyoruz, e adı üzerinde Avrupa seferi ama “ben de Napolyon değilim kardeşim”

Kısa ve net; Osmanlı imparatorluğu ile düşman olmamaya çalışın. Osmanlı’ nın Avusturya ve Rusya ile arasının limoni olması Napolyon’ un işine geldiğinden Osmanlı ile mümkün mertebe ticaret ve iyi ilişki kurun. Muhtemelen Osmanlı, en iyi ticaret geliri elde ettiğiniz devletlerden biri olacak. Biraz da duygusal meselelere (ne demişti Mon General?) ağırlık vererek Avusturya, İngiltere ve Rusya’ ya ticari ambargo (diplomasi ekranına yeni eklenen bu seçenek epey kullanışlı) uygulatabilirseniz ne âlâ!

Neyse La havle! diyerek Avrupa kısmına bakalım. Tepemizde pis siyasetleriyle ve donanmalarıyla Britanya, sağımızda ise sağlam kara ordularıyla Avusturya, Prusya ve Rusya gibi dişli rakipler bekliyor bu kez bizi. Strateji haritasında Osmanlı’ nın da dahil olduğu başka devletler de var fakat onlarla savaş yerine ticaret ve dostluğu tercih etmek gerek yoksa Moskova hayâl olur. Yalnız Moskova’ ya giden yolda öncelikli durağımız Viyana. Napolyon rakiplerini teker teker elemek istediğinden, biz de önce Viyana’ yı alıp Avusturya’ yı, sonra Moskova’ yı alıp Rusya’ yı saf dışı bırakmaya ve en üçkağıtçı düşmanımızı yani İngilizleri yalnızlaştırmaya çalışacağız.

Ancak gerçekte, Napolyon’ un dahi hesap etmediği olasılıklar vardı ve bunlar kendisine biraz pahalıya patladı. Dolayısıyla Viyana, Berlin ve Moskova’ nın ardından 4. ve son durak hiçbir zaman Londra olmuyor. Napolyon, Avusturya ve Rusya’ yı dize getirmek için yaklaşık 800.000 askerden oluşan dev Grande Armée’ yle Fransa’ dan yola çıkar. Önce Viyana’ yı ardından da (400.000 kişiye kadar -azalan- ordusuyla) Moskova’ yı kuşatıp ele geçirir geçirmesine de bu kendisine epey pahalıya patlar. Şehri müdafaa edemeyeceklerini anlayan Ruslar’ ın geri çekilirken tüm Moskova’ yı yakması Napolyon’ un hayallerini tuzla buz eder. Moskova’ da ordusunu barındıramayacağını anlayan Napolyon mecburen geri dönmeye karar verir. Lakin kışın iyice bastırmış olmasından ötürü Moskova yolunda zaten iyice azalmış olan Fransız ordusundan geriye kalanlar da dönüş yolunda telef olur ve tüm Grande Armée’ nin yokolmasıyla Napolyon çaresizce bir köşeye çömelip “Neden geldim Moskova’ya?” türküsünü çığırmaya başlar…

Birimlerimizin sayısının ve çeşidinin arttığını söylememe gerek yok sanırım. Daha fazla deniz ve kara birliği üretebiliyoruz. Üstelik Joachim Murat gibi ünlü Grande Armée komutanlarını da kontrol edebiliyoruz. Her Grande Armée generali üstün özelliklere sahip ve bu yüzden kıymetliler, canlarını boşa tehlikeye atmayın derim. Onları koruyup kollamanız kadar özelliklerini de iyi kullanmanız gerektiğini söylememe gerek yok ama hatırlatayım dedim. Örneğin Joachim Murat (her ne kadar eski çağlardaki kadar etkinlikleri olmasa da) süvari birliklerinde daha iyi iken, Napolyon topçu birliklerine kumanda etmede üstün niteliklere sahip. Topçu deyip geçmeyin, NTW’ de oldukça tehlikeli buldum topçuları. Güzel bir tepeye yerleştirdiğiniz bir miktar topçunun önündeki rakip birlikler uzun, orta ve kısa mesafede hayli zorlanacaklar emin olun.

Bu son seferimizde bir de Napolyon’ un en güvendiği, en has askerleri olan İmparatorluk Muhafızları’ nı kontrol edebileceksiniz (Imperial Guard). Fransız ordusundaki bu en elit birlikler, gerçekte Waterloo muharebesi hariç hiç geri çekilmemiş. Muhafızların Waterloo’ daki (ilk ve tek) geri çekilmeleriyle, tüm Fransız ordusunun morali bozuluyor, bu olay mağlubiyetin zeminini ve Napolyon’ un sonunu hazırlıyor.

Bu yazı hazırlanırken diğer İmparatorluk Muhafızları da DLC yani İndirilebilir İçerik ( İÇ desek olur mu?) olarak eklendi oyuna. Ben ise birlik sayıları sınırlı olduğundan elimdeki yegâne Old Guard (Yaşlı Kurtlar da diyebiliriz) birliğine gözüm gibi bakıyorum. Harika barut doldurma hızı, isabet ve moral değerleri olan bu tarz birlikler savaş alanında sizi 1-0 öne geçirecek emin olun. Tabii çar çur ederseniz o ayrı…

Size verilen görevlerle (Sahi Napolyon’ a kim görev verir yahu? Adam, imparator olmuş, aşmış gitmiş…) Moskova’ yı da ele geçirip Waterloo’ ya hazırlık yapıyorsunuz ve bu son muharebe ile Koalisyon Güçleri’ nin karşısına çıkıyorsunuz.

WATERLOO, KAÇINILMAZ SON…

İngilizler üçkağıtçı demiştim yukarıda, tekrarlıyorum. Moskova yolunda Grande Armée’ nin neredeyse yokolduğunu gören Koalisyon güçleri “fırsat bu fırsat” deyip Napolyon’ a… pardon Fransa’ ya dalarlar. Yeni ve güçlü bir ordu toparlamakta zorlanan Napolyon ise elindekilerle düşmanın karşısına çıkar. Fakat an gelir, İmparatorluk Muhafızları bile Koalisyon güçleri karşısında duramaz ve geri çekilir, diğer Fransız birliklerinin de morali bozularak pamuk ipliği gibi çözülür ve nihayetinde savaş kaybedilir (bunu gören Napolyon’ un, teessür ve hüzün içinde “hayallerim vardı uleeeeyn” diye bağırdığı rivayet edilir).

Waterloo buydu arkadaşlar. Fransız güçleri ile Koalisyon kuvvetlerine karşı koymaya çalışıyorsunuz, hepsi bu. Bildiğiniz savaş ekranında savaşıyorsunuz işte. Yukarılarda bir yerlerde bahsettiğim NTW için çıkan İÇ (İndirilebilir İçerik işte) ile birlikte Waterloo’ yu Britanya güçleriyle de oynayabiliyorsunuz, hayatınızda ne değişir bilemem artık? Aslında Waterloo muharebesinin, Tarihi Muharebeler (Historical Battles) kısmında olması gerekirdi ama önemine binaen göz önüne konmuş. Napolyon’ un acıklı sonuna tanıklık etmek isterseniz ki istersiniz, adamın hayatını nerdeyse birebir yaşadık, bu son harbi de yaparak vazifemizi (NTW’ nin hikaye kısmını) tamamlıyoruz ve Napolyon’ u “ortalığı birbirine katmış tarihi kişilikler” kervanına gönderiyoruz (NTW’ den sonra ise (beyhude de olsa) Hitler: Total War‘ ın çıkmasını bekliyorum dört gözle, Stormtrooper’ larım ile BlitzKrieg yapacağım da )

Hikaye kısmını bitirdiğinizde, dilerseniz aynı hikayeyi Koalisyon güçleri ile oynayabilir ya da Napolyon’ un ünlü muharabelerini yeniden yaşayabilirsiniz. Bunları da yapınca oyunun tekli oyuncu kısmı bitmiş oluyor ama NTW’ deki yeni bir seçenek nedeniyle oyundan farklı tadlar almaya devam edebiliyorsunuz. Nedir bu yeni özellik? Drop-in battles, yani oyundaki muharebelerinize kanlı canlı insanları da davet ederek zevkten çokgen olabilirsiniz. Ancak bunun için senaryoya başlamazdan evvel bu seçeneği işaretlemlisiniz ki insanlar muharebelerinize katılabilsinler.

BİRADER BU TARİH DERSİ Mİ? OYUN MU?

Evet tarihi gerçeklere elinden geldiğince ve oyunun yapısının izin verdiği oranda sadık kalmaya çalışmış sevgili CA. Oyun olması gereği bazı yerlerde de insiyatif kullanmış elbet, birebir gerçekçi olamazdı zaten. Bazı açılardan tarihi gerçeklere uygun yapılmak için ilk seferimizde kısıtlamalardan ötürü bir miktar sıkılsam da sonradan oyun gitgide açılıyor ve Total War serisine yakışır bir oyun haline geliyor. ETW’ nin ana haritasına kıyasla küçük olmasına (ve sadece Avrupa’ yı ele almasına) rağmen, özellikle son sefer gerçekten hoşuma gitti. ETW’ nin eksikleri giderilmiş, eklemeler ve geliştirmeler yapılmış hali olmuş iyice (Din faktörü gibi özellikler yok ama eksikliğini hissettiğimi söyleyemem).

Bundan gayrı hep hayâl ve merak edilen bir özellik de hayata geçmiş vaziyette. Artık ana haritada yapay zekayla değil insanlarla aşık atabiliyorsunuz ki fikir olarak çok zevkli ve harika bir şey. Lakin… haritada o kadar tur kim bekleyecek, kim üşenmeden oynayacak? O da ayrı bir muallak. Benim bile denemekten gözüm korktu, hele ki bu yoğunluğum arasında…

ETW’ de kullanılan grafik motoru elden geçirilmiş ve ufak tefek yeni etkiler eklenmiş. Özelikle rüzgarın; yaprakları, barut dumanını ağır ağır savurması (ve bu dumanının savaş alanına yayılması) çok hoşunuza gidecek diye düşünüyorum. ETW’ ye göre toz, barut dumanı ve ışık etkisi bir miktar daha iyi görünüyor. Ancak bunlardan daha fazla dikkatinizi çekecek şey mevsimlerin değişimi, geçişi olacak. NTW’ de Napolyon’ un seferlerini zamanında yapasınız diye 1 tur=2 hafta hesabı konulmuş (ETW’ de ise 1 tur= 6 aydı hatırlarsanız). Bunun bize getirisi zamanın daha ağır ilerlediğini ana haritamızdan hissedebiliyoruz. Sonbahar yani Eylül-Ekim-Kasım ayları hoş bir sarımsı ton ile kaplanırken harita, havada hafif bulutlanmalar da oluyor yer yer. Kışın ise hemen belli ediyor kendini hemen her yerin bembeyaz olmasından, hele haritaya yaklaşıp sisleri dağların arasından geçerken görmek hoş olmuş, diyebilirim ki harita canlanmış epey. En sevdiğim ise İlkbahar, yani Mart ve Nisan-Mayıs ayları (bunla ilgili bir kafiye mi vardı?). Toprağın yeşillenmeye başlaması ile görsel ziyafete tanık oluyor, kanınız kaynıyor ve sefere çıkasınız geliyor ister istemez. Yazın ise biraz kuruluk hissedeceksiniz haliyle (haritada yani). Hatta belki de benim gibi Mısır seferinde sık sık susayacaksınız. Özetle ben bu mevsim değişimi olayını sevdim, beğendim, bağrıma bastım, yerlere yattım, sevindim vs.

Peki bunun üzerinde neden bu kadar durdum? Çünkü artık saldırılarınızı o anki hava durumuna göre ayarlamanız gerekiyor. Çok soğuk ve çok sıcak iklime sahip bölgelerde savaşmadan evvel bir değil iki kez düşünün çünkü oralara adımınızı atar atmaz asker kayıplarınız başlayacak (ordu sancağında çıkacak olan kuru kafadan anlayabilirsiniz) ve o bölgeden çıkmadıkça ya da hava yumuşamadıkça asker kayıpları devam edecek, eğer bu tutumunuzda ısrar ederseniz Fransa’ nın Enver Paşa’ sı olabilirsiniz pekalâ.

Bu özellik ile TW serisinde gerçekçilik yönünde 1 adım daha atılmış demek oluyor. Bu yüzden seferlere sıcaklığın aşırı düşük veya yüksek olmadığı aylarda çıkın, bu aylarda ordunuzu ve şehirlerinizi güçlendirin. İlla sefere çıkacaksanız aşırı soğuk (veya sıcak) olmayan güzergâhlardan geçmeye dikkat edin (Avrupa yazın çok sıcak olmasa da yer yer çok soğuk bölgeler oluyor kış aylarında).

NTW’ yi aşağıdaki sistemde, yüksek detaylarda rahat ve pek takılma olmadan oynadım (ortalama 30-40 kare oranıyla). Gerçi zaten Total War serilerinde çok yüksek kare oranına da gerek yok çünkü oyun aşırı hareketli bir yapıda değil, 30 fps bile yeterli geliyor. Yine de şunu söyleyeyim, ultra detaylar için epey sağlam bir sisteme sahip olmalısınız . Oynadığım süre boyunca herhangi bir çökme ya da kilitlenme sorunu çıkarmayan NTW; nedense ara ara, hafif takılmalar yaşattı bana (ana haritada). Bu haliyle Empire TW’ nin ilk çıktığı ve sorunlu halini hatırlattı biraz ne yalan söyleyeyim. Gerçi Empire TW, zaman içinde çıkan yamalarla daha kararlı bir hal almış, daha akıcılaşmış ve daha keyifli bir oyun deneyimi sunmuştu. NTW’ de ise bu halin devamını beklerdim açıkçası, çünkü aynı grafik motoru üzerine inşa edilmiş olduğundan yapımcıların ilk oyundaki aksaklıkları düzeltmiş olması gerekirdi. “Her halûkârda ETW’ nin ilk çıktığı hali kadar kadar sorunlu değil” diyeyim de gözünüz korkmasın.

Yapay zeka mevzuu ise her zaman ki gibi aynı, yapay… Genellikle mantıklı hareketler yapıyor olsa da saçmaladığı anlar da oluyor, yine de ortadan hallice demek de beis yok.

Savaş alanına indiğinizde artık çok yer kaplayan arabirim yerine daha az yer kaplayan tek satırlı bir arabirimin olduğunu göreceksiniz ki bu yerinde bir değişim olmuş. Böylece savaş alanı için daha fazla yeriniz kalıyor ekranda.

ELVEDA NAPİ…

Napoleon Total War çeşitli açılardan ben de çelişkiler oluştursa da bu onun iyi bir strateji, iyi bir oyun olduğu gerçeğini gölgelemiyor elbet. Hoşuma gitmeyen daha doğrusu eleştirdiğim kısımlardan bahsedecek olursam eğer; en başta genişleme pakedi olarak satılabilecek bir oyunun başlı başına ayrı bir oyun olarak (üstelik nispeten yüksek fiyata) satılmasını yadırgadım. Elbette oyun firmaları parayla çalışan firmalar ama para merkeze indiği vakit eğlence azalır diye düşünüyorum. Üstelik tarihi gerçekçilik iddiasındaki bir oyunda ölümsüz ana kahraman (Napolyon yani) olması da mantıksızlık, Napolyon öldüğünde görevimiz de sona erebilir ve baştan başlayabilirdik pekalâ, en azından öbürü kadar saçma olmazdı. Napolyon’ un her adımını aynen atmamızı istemeleri de öyle. Napolyon İtalya’ da gemi kullanmadı diye ben de mi kullanmayacağım? Ya da Napolyon doğrudan Britanya’ ya saldırmadı diye ben de mi saldırmayacağım? Tarihe sadakat güzel ama sanırım bu tarz oyun tipi (liderin yaptıklarını aynen yap) bana uygun değil, ETW’ de ne rahattım oysa.

Yine de belirttiğim gibi bunlar bende çelişki ve karmaşa oluştursa da Napoleon’ u ETW’ nin daha rafine hale getirilmişi, daha cilalanmış ve özenilmişi olarak düşünebilirsiniz. Eksikler kapatıldığı gibi, geliştirmeler de yerleştirilmiş. Hem bir strateji oyunundan daha ne beklenir ki? Çok zeki olmasa da aptal da olmayan bir YZ (Yapay Zeka), iyi grafikler, sağlam sesler, eğlenceli oynanış ve mümkün mertebe taktik unsur (aklıma Starcraft geldi yine). Napoleon Total War bunların hepsini içinde barındırıyor ve ETW’ yle başlayan barut çağını daha da iyi hissetmemize olanak tanıyor. Strateji türünü seviyorsanız denemelisiniz, Total War hayranı iseniz durduğunuz kabahat.

* İşletim Sistemi: Windows 7 Ultimate 64bit
* İşlemci: AMD Phenom X3 8750 @2.7 ghz
* Ekran Kartı: Sapphire Radeon HD 4850 @675/2100
* Bellek: Patriot 2×2 gb DDR2 800 @900 mhz
* Ses sistemi: Altec Lansing FX4021
* Ses kartı: Creative Audigy 2 ZS

http://oyun.pclabs.com.tr/inceleme/napoleon-total-war-incelemesi/#more-9492

Bu yazıyı burada yayınlamam için dikkatime sunan Aybars İnci Bey'e teşşekür ederim.

Felluce Muharebeleri (1) : Müteyakkız Çözüm Harekatı

2010-05-22T16:13:00.027+03:00

Yakın dönemin en önemli şehir muharebelerinden biri olan Felluce Muharebeleri ve bu muharebelerin asıl kısmını oluşturan Operation Vigilant Resolve ve Operation Phantom Fury(veya El Fecir Harekatı) ile ilgili hazırladığım 2 bölümlük yazının ilk bölümünü yayınlıyorum. Faydalı olması dileğiyle.

FELLUCE MUHAREBELERİ (1)

OPERATION VIGILANT RESOLVE - MÜTEYAKKIZ ÇÖZÜM HAREKATI (4 Nisan – 1 Mayıs 2004)

2003 yılında, Irak’ın ABD tarafından işgal edilmesi sırasında Felluce herhangi bir muharebeye sahne olmamıştı. İşgalin ardından merkezi yönetimin ortadan kalkmasıyla tüm Irak’ta yaşanan karmaşa da, koyu bir sünni nüfusu olan “camiler şehri” Felluce’de yaşanmamıştı. Şehir ve çevresindeki kabile liderleri ile dini liderler, kısa sürede bir Sivil İdare Konseyi kurmuşlar ve silahlı birlikler organize ederek şehirde yağma ve karmaşanın önüne geçmişlerdi. Nisan ayında Amerikan işgal birlikleri şehre girdiklerinde onları pek az kişi karşılamıştı. Şehir halkının yabancılara, özellikle de yabancı işgalcilere karşı olan muhafazakar tutumuna bir de aradaki dil sorunu eklenince, iki taraf arasında karşılıklı bir güvensizlik oluşmuştu.

Bir yıl sonra 1nci Deniz Piyadeleri Seferi Kuvveti( I Marine Expeditionery Force – I MEF), Felluce de dahil olmak üzere, Irak’ın orta ve batı bölgelerindeki ordu birliklerinin yerini almıştı. Bölge kısa sürede direniş eylemlerini planlayıp finanse eden radikal dinci gruplar, ayrılıkçı kabileler ve eski rejim unsurları için bir eylem sahası halini almıştı. Ordu birliklerinin bu tip sorunlarla mücadele etmek için uyguladığı cebri arama ve tarama taktiklerinin yerine, deniz piyadeleri yaya devriyeler çıkarma ve yerel liderlerle işbirliği yapma yolunu seçmişlerdi. Bu taktiklerin işe yarama şansı yoktu. Ancak bir kaç hafta sonra, şehir içine yeterli istihbarat olmadan giren bir konvoya eşlik eden Blackwater güvenlik şirketinin silahlı dört mensubu pusuya düşürülüp öldürüldü. Bu olay dünya medyası tarafından duyurulunca, ABD yönetimi hızlı bir tepki verme zorunluluğu hissetti.

Amerikan Müşterek Görev Kuvveti (Joint Task Force-JTF) komutanı Tümgeneral Sanchez, özellikle Felluce’ye yönelik olmak üzere El Ambar genelinde bir askeri misilleme yapılması için baskı kurmaya başladı ama MEF komutası buna itiraz etti. Onun yerine gizli Görev Kuvveti 6-26’yı (Task Force 6-26) şehre sokup, CIA ve askeri istihbarat tarafından belirlenen şüphelileri tutuklanması önerisini getirdiler. Ancak JTF komutası, ibret olması için bir askeri harekat yapılmasından yanaydı ve harekatın olası tali hasarını da pek umursamıyorlardı. Üst düzey hükümet yetkilileri de JTF’ye destek verdiler ve harekatın başlangıcı için 2 Nisan 2004 tarihi belirlendi. Harekatta Amerikan birliklerinin yanında Iraklı birlikler de görev yapacaklardı. Böylece harekata dost bir imaj verilecek, hem de Iraklı birlikler muharebe deneyimi kazanacaklardı. Böylece Müteyakkız Çözüm Harekatı için düğmeye basıldı.

Safha I (Harekat Tertibi)

4 Nisan 2004

Felluceli liderlerin güvenlik görevlilerinin öldürülmesinden sorumlu kişileri teslim etmeye yönelik bir girişiminin olmaması sonucu Amerikan 1nci ve 2nci Hafif Zırhlı Keşif Taburları şehrin etrafını dikenli teller ve barikatlarla kuşattı. Tüm yollara barikatlar kuruldu. Otoyol çıkışlarındaki barikatlardan, şehirden ayrılan binlerce insan kontrollü şekilde geçirildi ama şehre girişler engellendi. Bu şekilde taarruz öncesi son hazırlıklar tamamlandı. İstihbarat ve psikolojik harekat birlikleri taarruz öncesi kısıtlı sürede toplayabildikleri istihbaratı toplamaya çalıştılar. Özel harekat birlikleri, yüksek değere sahip hedefleri ve direnişçileri hedef almak üzere gizlice şehre sokuldular.

Safha II (Detaylı Harekat Tertibi)

4 Nisan

Akşama doğru 1nci Deniz Piyade Alayı’nın 2nci Taburu(telsiz çağrı işareti “Oprah” idi), Colan semtindeki bir grup apartman binasının yakınındaki taarruz çıkış hattına doğru ilerledi. G Bölüğü, Yeşil Köprü/Brooklyn Köprüsü de(Hedef bölgeler New York şehrinden ilham alınarak isimlendirilmişti) dahil olmak üzere semtin güneyini tamamen ele geçirdi. Köprünün resmi kod adı Brooklyn Köprüsü’ydü ama köprünün renginin yeşil olmasından dolayı Yeşil Köprü ismi de kullanılıyordu. (Bu köprü, öldürülen dört güvenlik görevlisinden ikisinin cesetlerinin asıldığı köprüydü. Bazı durumlarda hemen güneyindeki 10 Numaralı Karayolu'nun üstündeki Ana Köprü ile karıştırılmaması için Yeşil Köprü ismi kullanılıyordu.)

E ve F bölükleri tren istasyonunun hemen güneyine konuşlanırken üzerlerine ateş açıldı. Daha harekatın başında direnişçiler beklenmedik bir kararlılık gösterince 2nci Tabur güneye doğru ilerleyişi öncesi olduğu yere çakılmak zorunda kalmıştı.

5 Nisan

Saat 03:00’te 5nci Deniz Piyade Alayı’nın 1nci Taburu(telsiz çağrı işareti “War Hammer” idi) şehrin kuvvetli şekilde savunulan sanayi bölgesi olan Şüheda semtine girdi. Daha güneydeki 1nci Hafif Zırhlı Keşif taburuna da bu bölgeden yoğun havan ve RPG ateşi açılmıştı. Bir AC-130U(U-Boat veya Spooky olarak da bilinir) ateş destek görevi için çağrılmış ve operasyon boyunca yapacağı onlarca gece uçuşunun ilkini yaparak 105mm, 40mm Bofors topları ve 25mm makineli top ateşi ile direnişçilerin mevzilerini yerle bir etmişti.

Sabah olduğunda Amerikan birlikleri yerel radyo istasyonunu ele geçirmişlerdi. Deniz piyadeleri megafonlarından ve radyodan saat 19:00-06:00 arası sokağa çıkma yasağı konulduğu bildirilmiş ve “Irak karşıtı kuvvetlere”(direnişçiler) karşı halkın işbirliği istenmişti. İlerleyen deniz piyadelerinin arkasından Iraklı birlikler geliyordu. Camileri güvenlik altına alıyorlar ve şehir halkına bildiriler dağıtarak onları direnişçilerle karıştırılmamaları için şehir içinde kalabalık gruplar halinde dolaşmama ve üzerlerinde silah taşımama konusunda uyarıyorlardı.

Muharebeye hazır olduğu kabul edilen Irak 2nci Taburu’nu Amerikan birlikleri ile birleştirerek muharebeye sokma girişimi fiyaskoyla sonuçlanmış, tabur mevcudunun %30’u daha muharebeye girmeden firar etmişti. Diğer Iraklı birlikler de maaşlarını aldıktan sonra dağılmaya başlamışlardı çünkü kendi vatandaşlarına karşı savaşmak istemiyorlardı. Böyle olunca, taarruz için kullanılması planlanan deniz piyadesi birlikleri geri çekilerek şehir etrafındaki kordonu takviye etmek üzere görevlendirildiler. Bazı Iraklı birliklerin muharebe güçleri çeşitli “dost ateşi” vakaları sonucu azaldı. Bu vakaların temel sebebi Amerikan birliklerinin Irak hükümetine bağlı askerlerin direnişçilere sempati duyduklarını düşünmesiydi.

Safha IIIA (Taarruz)

Amerikan birlikleri Felluce Hastanesi’ni ele geçirerek kapatmış ve hastanenin yüksek su kulesine keskin nişancılar yerleştirmişlerdi. Siviller şehir merkezinde bir sahra hastanesi kurmaya zorlanmışlardı. Ancak tıbbi malzemeleri yetersiz olduğu için hasta ve yaralılara yardım edilemiyordu. 5nci Alay 1nci Tabura bağlı A ve B Bölükleri Menekşe Safha Hattı’nın(PL Violet) batısına doğru ilerlemeye çalıştığı gün boyunca çatışmalar artarak devam etti. Bu bölüklere bağlı timler standart “uydu” devriye tekniğini uygulayarak ilerliyorlardı. Bu teknikle bir manga harekat üssü gibi hareket ederken, diğer iki manga belirli aralıklarla görüş mesafesinin dışındaki cadde kesişimleri ve ara sokakları tarıyordu. Bu şekilde tek bir timin unsurları aynı anda birden fazla yerde görülüyordu. Mangaların pozisyonları sürekli değiştiği için ve büyük hedef teşkil etmediklerinden direnişçiler Amerikan birliklerinin yerini tespit etmekte güçlük çekiyorlardı. Buna karşılık direnişçiler de, Amerikan birliklerini tahkimli binalara, gizlenmiş patlayıcıların olduğu bölgelere ve savunma yapabilecekleri alanlara çekmeye çalışıyorlardı.

6 Nisan

Saat 02:00’da 1nci Alay 2nci Tabur, güney yönünde, Colan bölgesinin karışık sokaklarına doğru bir taarruza kalktı. Deniz piyade timleri, kendilerine hafif silahlar ve havan topu ile ateş açıp ortadan kaybolan direnişçilere karşı kanatlara doğru açıldılar. Şehrin kuzeyinde sivillerin olmaması deniz piyadelerinin işini kolaylaştırırken tali hasarı da minimuma indirmişti. Ancak beklenenden sert olan direniş yüzünden, bir mezarlık yakınındaki açık alanda mevzi almak zorunda kaldılar. Deniz piyadelerinin keskin nişancıları çatılardan ileri gözetleyici olarak görev yapıyorlar ve ilerleyen piyadeyi koruyorlardı. Havan birlikleri de aynı şekilde kullanılmaya çalışılmıştı ama tim seviyesinde az sayıda teçhiz edilen lazer hedef belirleyicilerinin azlığı yüzünden etkili olamadılar. Ayrıca haritaların belli bir standarttan yoksun oluşu ve kara taksimatlarındaki hatalar, koordinasyon sorunlarını daha da artırmıştı. Yine de, psikolojik savaş timleri açık alanlarda çaldıkları yüksek sesli müzikler ve Arapça küfürler ile direnişçileri sık sık açık alanlara çekmeyi başarıyorlardı.

Üç kilometre güneyde, 5nci Alay 1nci Tabur Menekşe Safha Hattı ve 10 Numaralı Karayolu’nda mevzilenmişti. Amerika’nın “böl ve fethet” tekniğiyle, şehrin %25’i ele geçirilmişti. Deniz piyadelerinin ikmal hatlarında uyguladıkları hesaplarla, birlikler daha ikmal talebinde bulunmadan, ihtiyaçları belirlenip gönderiliyordu. Böylece en ön hattaki birlikler cephane sıkıntısı çekmiyorlardı. Ancak bu sade ve düzensiz düşmandan gelen çok sert direniş karşısında, Amerikalı komutanlar şehri ele geçirip tutabilecekleri konusunda şüpheye düşmeye başlamışlardı.

Hava gücü de elden geldiğince kullanıldı F-15 avcı-bombardıman uçakları ve AH-1T Cobra helikopterleri gündüz kara hedeflerini vururken, geceleri gökler AC-130U’ya aitti. Küçük insansız keşif uçakları sayesinde komutanlar taktik durumu yakından görüp, muharebe planlarını buna göre geliştiriyorlardı. Diğer yandan daha büyük insansız Predator uçakları inatçı hedefleri Hellfire füzeleri ile vuruyordu. Büyük çaplı istihbarat sayesinde komutanlar birden çok taktik seçeneğe sahip oluyorlardı. Ayrıca bölgesel istihbarat ile camiler ve okullar gibi hassas yerler belirlenip, bu yerlerin yanlışlıkla vurulmasının önüne geçilmeye çalışılıyordu.

7 Nisan

AC-130U uçakları ve M1A1 tankları, Felluce’nin dış mahallelerindeki direnişçi mevzilerini bastırmaya çalıştılar. Düşman direnişine karşı kısa vadeli bir çözüm olarak Colan bölgesine zırhlı birlikler sokuldu ama etkisiz kaldılar. Kalabalık mahalleler ve binalarla dolu bölgelere girilmeden etraflarından dolaşıldı. Buna rağmen çok bir ilerleme sağlanamıyordu. Çünkü direnişçiler camilere mevzilenmişlerdi ve ambulanslarla hareket ediyorlardı. Deniz piyadeleri daha saldırgan taktikler izlemek zorunda kalmışlardı. Kuzeydeki nüfusun az olduğu semtlerin aksine, şehrin güney bölgelerinden siviller yoğun şekilde kaçıyorlardı. Bu da direnişçilerin hareketlerini gizlemeleri için onlara imkan sağlıyordu. Muharebeler boyunca direnişçiler bir kaç camiyi, karşı taarruz başlatmak için kullanmışlardı. Bu taarruzlardan en çetin olanı Abdulaziz el-Kubeysi Camii’nden gelmişti. 5nci Alay 1nci Tabur yaklaşık altı saat süren sert bir çatışma yaşamış ve çatışma direnişçilerin mevzilerinin bir Hellfire füzesi ile iki adet lazer güdümlü MK 82 bombası ile vurulmasıyla sonlanmıştı. Füze, bir AH-1W Super Cobra helikopterden, bombalar ise bir F-16’dan ateşlenmişti. Amerikan birlikleri direnişçi mevzilerinde yine çok büyük miktarlarda mühimmat ele geçirmişlerdi ama çatışmalar devam etti.

8 Nisan

Taarruz eden iki tabura takviye olarak, deniz piyadelerinin 4ncü Alay 3ncü Taburu, Felluce’nin orta sınıf ailelerinin yaşadığı “East Manhattan” kod adlı Askari semtinin dışındaki mevzilere ilerledi. 1nci Alay 2nci Taburun taarruzu durma noktasına gelmişti. Helikopterler hafif silahlardan gelen yoğun ateş altında, ateş destek görevlerini yerine getirmeye çalışıyordu.
Su, ilaç ve gıda malzemeleri, insani yardımın şehre girişine sınırlı şekilde müsade edilmesinden dolayı iyice azalmıştı. En sonunda Irak Kızılayı’na şehre giriş izni verildi. Şehirdeki siviller de ölülerini geçici mezarlara gömmek zorunda kalmışlardı. Mezarlıkların hepsi kordonun öte yanındaydı ve bu bölgede olacak en ufak bir hareketlenme, deniz piyadelerinin keskin nişancılarına ateş açma davetiyesi olurdu.

9 Nisan

Direnişçiler karşı taarruzlarına devam ediyorlardı. Amerikalıların verdikleri karşılık ise aynıydı: 7nci Uçak Gemisi Hava Filosu’na(CVW-7) ve 131nci Deniz Piyadeleri Saldırı Avcı Filosu’na(VFA) bağlı bağlı F/A-18’ler direniş mevzilerini bombaladılar. Deniz piyadeleri ilerleme kaydediyorlarsa da, harekata verilen siyasi destek azalmaya başlamıştı. Yüksek sivil kayıpları ve altyapıya verilen korkunç zarar yüzünden Iraklı askerler artan bir şekilde Amerikan birliklerine desteklerini kesmeye başladılar. Bazıları ise direnişçilerin safına geçti.

Irak’taki politik baskı, Amerikalıları askeri harekatı 24 saatliğine durdurma kararı almaya zorladı. İnsani yardım ekipleri halkın ihtiyaçlarını öğrenmek üzere şehre girdiler. Ayrıca Felluce futbol stadyumunda ve diğer açık alanlarda ölüleri gömme işini organize ettiler. Irak genelinde, diğer şehirlerdeki direnişçiler, yoldaşlarının Felluce’deki başarısı sonucu cesaretlenerek kendi şehirlerinde saldırıya geçtiler.

10 Nisan

Ateşkesin 24 saat süreceğine inanan deniz piyadeleri, 4ncü Alay 3ncü Taburu taarruzunu yenileyeceği daha iyi mevzilere konuşlandırdı. 1nci Alay 2nci Tabur ve 5nci Alay 1nci Tabur mevzilerini korudular. Ayrıca iki adet deniz piyadesi taburu da muharebeye katılma emri aldı.

11 Nisan

Ateşkes gündüz boyunca sürdü ama gece saldırılar devam etti. Deniz piyadelerinin harekata ara verilmesini söyleyen yazılı emirleri ile Amerikan komutasının saldırıya devam edilmesini söyleyen sözlü emirleri kafa karışıklığı yaratmıştı.

4ncü Alay 3ncü Tabur batıya doğru olan taarruzunu yeniledi. Taarruzun en ön hattında K Bölüğünün üç timi vardı. I Bölüğü, yoğun direniş altında tren istasyonuna kadar ilerleyebildi. Direniş mevzilerini ortadan kaldırmak için D-9 zırhlı buldozerleri kullanıldı. Tahkimli binalardaki direnişçilere karşı, piyadeler SMAW-NE(Omuzdan ateşlenen çok amaçlı taarruz silahı) ile kapalı alan hedeflerinin oksijenini ortadan kaldıran termobarik patlayıcılar kullanma yoluna gittiler.

13 Nisan

Deniz piyadeleri görevlerini tamamlamak için sabırsızca bekliyorlardı ama ateşkes emri onları mevzilerinde çakılı halde beklemeye zorluyordu. MH-53 Pave Low tipi bir özel harekat helikopterinin deniz piyadelerinin hatlarının yakınına düşmesi bu monotonluğu bozan şey oldu. 5nci Alay 1nci Taburun ağır silah bölüğü bindirilmiş mobil taarruz timleri halinde organize olarak kurtarma operasyonuna yardım etmekle görevlendirildi. AC-130U’nun kızılötesi ışıldağının yardımıyla mobil taarruz timleri enkaza ulaştı ve enkaz çevresini sabaha kadar tuttu. Ancak sabah olduğunda bölgedeki artan direnişçi aktiviteleri sonucu aceleyle geri çekildiler.

15 Nisan

Amerikan komutası, şehir içindeki ilerleyişini tamamladığını açıkladı. Ama şehrin farklı yerlerinde hala direniş cepleri bulunuyordu.

19 Nisan

Felluce Hastanesi yeniden açıldı. Direnişçiler ateşkes gereği ağır silahlarını bırakmayı kabul ettiler ancak sadece eski ve hasarlı silahlarını teslim ettiler.

22 Nisan

JTF, 27 Nisan’da dost Iraklı birliklerle beraber yeni bir taarruzun başlatılacağı yönünde deniz piyadelerine bir ikaz emri yayınladı.

24 Nisan

JTF ve MEF, farklı alt komutalar ve ek birliklerden oluşan alay muharebe timleri(Regimental Combat Team – RCT) ile yapılacak yeni bir taarruz için onay verdi. RCT-7 Felluce’nin Colan bölgesinin dış kesimlerini 1nci Alay 2nci Tabur ile birlikte bloke edip temizleyerek, bu bölgede harekatın “örs” kısmını oluşturacaktı. Harekatın “çekiç” kısmını, fakir halkın yaşadığı “Queens” kod adlı Nazalt semtinden taarruz edecek 2nci Alay 2nci Tabur, 5nci Alay 1nci Tabur ve bir Ani Müdahele Kuvveti(Quick Reaction Force - QRF) oluşturacaktı. Bu üç birlik RCT-1 olarak organize olacaktı. Ancak karşılıklı devam eden görüşmeler, bu topyekun saldırı planını boşa çıkardı ve plan rafa kaldırıldı.

1 Mayıs

Felluce Mücahit Şura Konseyi direnişçilere ateşkes emri vereceğini açıkladı. Amerikan birliklerine de şehri terketmeleri için izin verildi. Amerikan birlikleri peyderpey geri çekildiler ve şehrin kontrolü Irak hükümeti yanlısı CIA ve Deniz Piyadeleri ortaklığı ile kurulan Felluce Tugayı’na devredildi.

Müteyakkız Çözüm Harekatı’ndan Alınan Dersler

Harekat işgal birliklerine karşı asıl tehditin eski rejim unsurlarından değil, yeni kurulan direniş gruplarından geleceğini göstermiş oldu. Eski rejim unsurları genel itibariyle laik, milliyetçi, ve Baasçı bir yapıya sahipken, yeni direniş grupları bölgesel mahalli liderlerin kuvvetleri ve radikal dinci örgütler olarak ortaya çıkmıştı.

İstihbarat: Direnişçilerin bir çoğu, kabile kanunlarına göre savaşma veya yabancı işgalciyle mücadele etme amacı güden civar bölgelerdeki radikal dincilerdi. Harekatın geniş ölçekte durmasının temel sebeplerinden biri, Amerikan ordusunun harekata zarar vereceği düşüncesiyle medya unsurlarının bölgeye girişini engelleyerek enformasyon harbini kaybetmesi olmuştu. Ordu içerisinde tercüman sıkıntısı olması, istihbarat faaliyetlerini ve sivil ilişkileri imkansız hale sokmuştu. Direnişçilerin sayısını ve niteliklerini anlamak için muharebe öncesi geniş çaplı istihbarat çalışması yapılması gerekiyordu.

Baskın Unsuru: Koalisyon birliklerinin niyetleri taarruzun çok öncesinden belliydi. Bu da, direnişçilerin savunma hazırlıkları yapmalarını sağladı.

Karma Sınıflar: Piyade birliklerinin daha fazla hava desteği, endirekt ateş desteği ve zırhlı birlik desteğine ihtiyacı vardı.(Irak’taki 403 Amerikan tankından sadece 16’sı bölgeye sevkedilmişti.)

Muharip Kuvvetler: Felluce büyüklüğünde bir şehri hem kuşatıp, hem de taarruz ederek ele geçirme görevinin, iki adet takviyeli taburun gücünü çok aştığı ortaya çıktı. Halbuki, deniz piyadeleri doktrini 100000 nüfuslu bir şehri ele geçirmek için en az bir tümen büyüklüğünde muharip kuvvet gerektiğini belirtmektedir. Irak hükümetinin polis ve ulusal muhafızları üzerinde yaptırım gücünün olmaması da muharebe kuvvetini azaltan bir etken olmuştur.

Özel Taarruz Timleri: Meskun mahal muharebelerinin farklı etmenleri, Deniz piyadelerinin üstün eğitim ve disiplinlerini yer yer geçersiz kılmıştır. Helikopterler de mekanik parçalarına kaçan kum ve karadan açılan ateş yüzünden çok etkili olamamıştır.

Zaman Unsuru: Amerikan birlikleri, politik durumun bir ateşkes gerektirdiği zaman kadar şehrin ancak %30’luk kısmını ele geçirebilmiştir.

Tecrit: Şehrin tamamen kuşatılması direnişçilerin ikmal hatlarını kesmiş ve olası bir takviyeyi engellemiştir. Ancak insani yardımı sekteye uğratmıştır.

Maliyet: Sınırlı Amerikan mali desteği, Felluce’nin altyapı gelişimini, bölgesel lider desteğini ve halkın sempatisini kazanma faaliyetlerine engel olmuştur. Felluce Tugayı gibi Amerika’nın finansal desteğiyle kurulan silahlı milis kuvvetleri para ve kaynakların boşa harcanmasından başka bir şeye yaramamıştır.

Çatışma Kuralları: Deniz piyadeleri komutanları tali hasarı minimumda tutmak isteseler de, az sayıdaki piyadeyi dengelemek için kuvvet çarpanlarına ihtiyaçları vardı. Daha fazla ateş gücü kullanıldı ve daha fazla sivil zayiatı ile yıkım ortaya çıktı.

Lojistik: Amerikan ikmal hatları ve yollar saldırıya açıktı.

İKİ TARAFIN MUHARİP KUVVETLERİ

ABD KUVVETLERİ

Komutan: Tümgeneral James T. Conway
Kuvvet: 1500
Zayiat: 27 ölü, 90 yaralı

1nci Deniz Piyadeleri Seferi Kuvveti (I MEF)

1nci Deniz Piyade Tümeni (1 MarDiv, “The Old Breed”) (19000)

1nci Tabur, 5nci Alay (1/5) (“Geronimo”)
Karargah Destek, A, B, C ve Ağır Silah Bölükleri

2nci Tabur, 1nci Alay (2/1) (“The Professionals”)
Karargah Destek, E, F, G ve Ağır Silah Bölükleri

3ncü Tabur, 4ncü Alay (3/4) (Third Herd)
Karargah Destek, I, K, L ve Ağır Silah Bölükleri

2nci Tabur, 2nci Alay (2/2) (Warlord)
Karargah Destek, E, F, G ve Ağır Silah Bölükleri

1nci Tank Taburu (M1A1)
Karargah Destek, A, B, C Bölükleri

1nci Hafif Zırhlı Keşif Taburu (“Highlanders” / ”Tip of the Spear”)
Karargah Destek, A, B, C ve D Bölükleri

2nci Hafif Zırhlı Keşif Taburu (“Destroyers”)
Karargah Destek, A, B, C ve D Bölükleri

3ncü Amfibi Taarruz Taburu (“3rd Tracks”)

1nci Muharebe İstihkam Taburu (“The Super Breed”)
Karargah Destek, A, B, C ve D Bölükleri
İstihkam Destek Bölüğü

2nci Muharebe İstihkam Taburu (“Engineers Lead the Way”)
Karargah Destek, A, B, C ve D Bölükleri
B Bölüğü, 1nci Tabur, 16ncı Alay (Kara Kuvvetleri)

21nci Askeri Polis Bölüğü, 16ncı Askeri Polis Tugayı (Kara Kuvvetleri)

1nci Özel Kuvvetler Delta Harekat Grubu (“Delta Force”) (SFOD-D, Kara Kuvvetleri)

1nci Kuvvet Hizmet Destek Grubu (“First in Support”)
1nci Muharebe Hizmet Destek Taburu
Cerrahi Şok Travma Timi (Takviyeli) (1nci Deniz Piyade Lojistik Grubu)

36ncı Komando Taburu (Iraklı)

İki adet Irak Sivil Savunma Taburu (ICDC)

3ncü Deniz Piyade Uçak Grubu

161nci Deniz Piyade Helikopter Filosu (HMM-161) (“Greay Hawks”) (CH-46E Sea Knight helikopterleri yaralı taşımakla görevlendirldi)

775nci Deniz Piyadeleri Hafif/Taarruz Helikopter Filosu (HML/A-775) (“Coyotes”) (UH-1N “Iraquois”(Huey), AH-1W “Super Cobra”)

167nci Deniz Piyade Hafif Taarruz Helikopter Filosu (HML/A-167) (“Warriors”) (UH-1N “Iraquois”(Huey), AH-1T “Cobra”, AH-1W “Super Cobra”)

131nci Deniz Piyade Saldırı Avcı Filosu (VFA-131) (“Wildcats”) (F/A-18C “Hornet”)

IRAK HÜKÜMET KUVVETLERİ

Komutan: Tuğgeneral Abdülkadir Mohan
Kuvvet: 2100

DİRENİŞ KUVVETLERİ

Felluce Nüfusu: 185000

Komutanlar: Nüfuzlu imamlar, emirler, eski Baasçılar, subaylar ve radikal gruplardan(Ebu Musab el Zerkavi, Şeyh Abdullah el Cenabi, Şeyh Zafir el Ubeydi ve diğer liderlerin emrinde) oluşan Mücahit Şura Konseyi

Kuvvet: 600 tecrübeli savaşçı (25 grup) (200 yabancı savaşçı dahil), 1000 yarı zamanlı(part-time) savaşçı, farklı kabilelerden/aşiretlerden gelen 12000 potansiyel savaşçı(Zevbe, El Cemilet, Bu Eysa, El Mahameda, Tamim, Ben-i Kabis, El Feyad, El Anin ve El Revin kabilelerinden)

Zayiat: 184 direnişçi ve 600’den fazla sivil öldü.

El Evda (Eski rejim unsurları/ERU)

El Faruk Tugayı (Sünni)

El Medine el Münevvere Tümeni (büyük ihtimalle Cumhuriyet Muhafızları’nın Medine Tümeni)
El Müjahidin Tugayları (Sünni)
Ensar el İslam (Kürt)
Irak’taki Arap gönüllüleri (diğer Arap ülkelerinden gönüllüler)

Muhammed’in 2nci Ordusunun Silahlı Öncüleri (ERU)

Allah’ın Taburu (Sünni)
Muhammed’in Kuvvetleri (Sünni)

Irak Direniş, Kurtuluş ve Silahlı Kuvvetler Genel Komutası (ERU)

Hamza Timi (Sünni)
Irak İslam Ordusu (Sünni)
Ceyş Muhammed (Sünni)
Cemaat el Tevhid vel Cihad (El Kaide’nin silahlı kanadının Felluce kolu) (Yabancı)
Ceyş Ensar el Sunnet (Kürt ve Sünni)
İmam Ali bin Ebu Talib’in Cihad Tugayları (Şii)
Cundullah (Allah’ın Askerleri) (Sünni)
Felluce Tugayları (Sünni)
Şehit Ahmet Yasin Tugayları (Sünni)
Mukaveme el İslamiye el Vataniye (1920 Devrimi Tugayları)(Irak Ulusal İslami Direnişi) (Sünni)
Mücahidin Allahu Ekber (Sünni)
Münezzemet el Reyet el Esved (Yabancı ve yerli)

Sereya el Cihat (Milliyetçi sünni)

Uyanış ve Kutsal Savaş (Sünni)

Irak Ulusal Kurtuluş Cephesi (Karışık)

Bir sonraki yazımızda şehre düzenlenen ikinci Amerikan harekatı olan Operation Phantom Fury'yi ele alacağız.

The Pacific

2010-03-15T23:00:00.007+02:00

Mini dizi denilince akla ilk gelen kanal HBO, bir kaç yıldır dört gözle tamamlanmasını beklediğimiz bir yapımın daha yayınına başladı. Geçen Pazar günü ABD'de gösterime giren The Pacific'in ilk bölümünü bu akşam izleme imkanı buldum ve hemen size duyurmak için klavyeye sarıldım.

Band of Brothers isimli muhteşem mini dizinin yeni bittiği ama etkisinden henüz kurtulamamış olduğumuz yıllarda, Tom Hanks ve Steven Spielberg'in Pasifik cephesi ile alakalı bir mini dizi projesi için kolları sıvadığı haberini almıştık. Bir kaç yıl önce projeye yeşil ışık yakılmış ve geçen yıl çekimlere başlanmıştı. Sonunda Pasifik cephesinde savaşan Amerikan Deniz Piyadeleri'nin hikayesini anlatan The Pacific, ekranlarda arz-ı endam eyledi. İyi de etti.

Henüz daha ilk bölümü yayınlandığı için, dizi hakkında yorumdan ziyade, genel bilgilendirme amaçlı yazıyorum bu yazıyı. İlk bölümdeki izlenimlerimden kısaca bahsedeyim. Dizi, format olarak Band of Brothers'ın karbon kopyası gibi göründü gözüme. Açılış jeneriği Band of Brothers'a çok benzemekle beraber, bölüm isminin yazıldığı yazı tipi de Band of Brothers'ın aynısıydı. Tom Hanks'in seslendirdiği ve ABD'nin savaşa giriş sürecinin anlatıldığı açılışın ardından başlayan ilk bölüm, genel itibariyle karakterlerin tanıtılmasına ayrılmış. Gördüğüm kadarıyla ana karakterler entelektüel bir makineli tüfek eri, 18 yaşında Alabamalı bir er ve tahminimce İtalyan asıllı bir astsubaydan ibaret. Bir de Alabamalı erin arkadaşı, kalbinden rahatsız olduğu için ailesinin orduya katılmasına müsade etmediği Eugene isimli bir genç, ki kendisi, Deniz Piyadeleri ile Pasifikte savaşırken yaşadıklarını anlattığı anıları dizinin asıl dayanak noktası olan Eugene Sledge'den başkası değil. Tabi ilerleyen bölümlerde Band of Brothers'da olduğu gibi farklı karakterler ön plana çıkabilir ama şimdilik göze çarpan karakterler bunlar.

İlk bölüm karakterlerin sevdiklerinden ayrılmasını ve Guadalcanal Muharebeleri'ne katılmalarını anlatıyor. Abartı olmasa da, doyurucu aksiyon sahnelerinin yanında tıpkı Band of Brothers'ta olduğu gibi dizinin asıl odaklandığı şey asker psikolojisi. İlk bölümde entelektüel erimizin gözlerinden savaşa bakıyoruz. Savaşın insana neler yaptırdığı, yaşam ve ölümün ne kadar ince bir çizgiyle ayrıldığı gibi artık gelenekselleşmiş mesajın yanında bir sahne var ki, ilk bölümün en akılda kalan sahnesiydi. Spoiler vermeyeyim. İzleyince görürsünüz, buraya yazarsınız. Bakalım aynı sahneden mi etkilenmişiz?

The Pacific ilk bölümü itibariyle çok yüksek kaliteli bir yapım olduğunu ortaya koyuyor. Kesinlikle en az Band of Brothers kadar iyi olacağının da sinyalini veriyor. Oyuncu kadrosu genelde tanınmamış genç oyuncular. Bir tek tanınmış oyuncu tarihin en çok madalya kazanan deniz piyadesi olan Albay Chesty Puller rolündeki William Sadler.

Eğer savaş üzerine kaliteli bir mini dizi izlemek istiyorsanız, The Pacific'i takip edin derim. Band of Brothers'ı beğendiyseniz, bunu da beğeneceksiniz.

General Patton'dan Savaş Üzerine Özdeyişler

2010-03-08T16:20:00.006+02:00

George S. Patton , tarihin en büyük komutanlarından birisidir. Sıradışı bir asker olmasının yanısıra, hayata bakışı da tamamen kendine özgüdür. Gençlik çağlarından itibaren reenkarnasyona inanmış ve önceki hayatından da büyük bir asker olduğunu iddia etmiştir. Savaşa dair yazdığı birbirinden anlamsız minimal şiirleri, emrindeki subaylara birer sanat eseri gibi lanse etmiştir. Ayrıca kafasındakini evirip çevirmeden söyleyen kişiliği yüzünden, kariyeri boyunca düşüncesizce yaptığı çıkışlar başına çok büyük işler açmış, ancak sırf görevden alınıp savaş meydanlarından uzak kalmamak için her seferinde tükürdüğünü yalamak zorunda kalmıştır. Bu ve daha bir çok özellikleriyle İkinci Dünya Savaşı’nın en nev-i şahsına münhasır komutanı olarak tarihe geçmiştir.

Kendisinin War as I Knew It isimli de bir eseri vardır. Savaş anılarının yanında, savaşa dair de bir çok fikrini bu kitapta kaleme almıştır. Zaten kendisini sadece ama sadece bir asker olarak gören, bir asker olarak doğduğunu düşünen bir insanın savaş üzerine söyleyeceği sözler ve askerlere vereceği öğütler sayısızdır. Bunların bir çoğu kayıt altına alınmış, çok daha fazlası da asla yazılamayarak unutulmuştur.

Patton’ın kendisine ait olduğu bilinen ve bir çok farklı kaynaktan derlediğimi en beğendiğim sözlerini ve öğütlerini Türkçe’ye çevirip sizinle paylaşmak istedim. Bir kaç sözü savaşla ilgili değil ama söylendikleri koşullar itibariyle hoşuma gittiği için buraya aldım. İyi okumalar.

UYARI: Bazı sözlerde ağır argo bulunmaktadır. Tarihin sansürlenmesi gibi bir saçmalık olamayacağı için bunları olduğu gibi çevirdim.

GENERAL PATTON'DAN SAVAŞ ÜZERİNE ÖZDEYİŞLER

Bir komutanın işi komuta etmektir.

Şimdi ivedilikle uygulanacak iyi bir çözüm, on dakika sonra uygulanacak mükemmel bir çözümden daha iyidir.

Bir kaç damla ter akıtmak, bir kaç litre kan akmasını önler.

Her zaman sorunların kaynağına odaklanın.

Azim, çalışkanlık ve sonsuz bir tutku ile her adam büyük biri olabilir.

Komutanız altındakilerden yapmalarını istediğiniz her şeyi kendiniz de yapın.

Sizden beklenenden daha fazlasını yapın.

Başarısızlıktan korkmayın.

Sizin hatanız olsa da, olmasa da, asla bahane uydurmayın.

Korkularınızı rehber edinmeyin.

Görevinizi en iyi bildiğiniz şekilde yapın. Sonuçların canı cehenneme.

Şöhret, keşfedilmeyi bekleyen hiç bir insanı kendiliğinden bulmamıştır.

Deha, büyük sıkıntılara katlanabilme yeteneğidir.

Birini övmeniz gerektiğinde, o kişiyi övün.

İyi taktikler en kötü stratejiyi bile kurtarabilir. Kötü taktikler ise en iyi stratejiyi bile mahvedebilir.

Acelecilik ve hız eş anlamlı değildir.

Sadık bir kurmay subayı, dâhi bir kurmay subaya tercih ederim.

Şüpheye düştüğünüz anda, taarruz edin.

Savaşlar silahlarla yapılır ama insanlarla kazanılır. Zaferi getiren şey, emirlere itaat edenlerin ve onlara komuta edenlerin ruhlarıdır.

Seri bir muhabere hattına sahip olun.

Emirlerin eksikliği, âtıl kalmak için bahane değildir.

Planlarınızı içinde bulunduğunuz duruma göre hazırlayın.

Bir çok asker, çok az şey hakkında çok fazla şey bildiği için savaşla ilgili yanlış fikirlere sürüklenir.

Ahlâki cesaret; insanoğlunun en değerli ama en az bulunan erdemidir.

Zafer karşılığında bir şey elde edemeyeceğiniz bir muharebeye asla girmeyin.

Savaş alanını düşmanın seçmesine asla müsade etmeyin.

İyi kararlar hiç bir zaman makam koltuklarında alınmamıştır.

Herkes aynı şeyi düşünüyorsa, kimse düşünmüyor demektir.

Subaylar örnek davranışları ve sözleriyle kendilerini kabul ettirmelidirler.

Bir yöntem seçilmeli ve devamlı ona uyulmalıdır.

Söylediğin şeyleri imâ et ve imâ ettiğin şeyleri söyle.

Liderleri başarılarına göre seçin, duygusal sebeplere göre değil.

Strateji ve taktik asla değişmez. Sadece uygulama şekilleri değişir.

Bir adamın başarısını ne kadar yükseğe çıktığıyla ölçmeyin. Düşüp de dibe vurduğu zaman ne kadar yükseğe sektiğiyle ölçün.

Sadece hesaplı riskler alın. Bu düşüncesizlik demek değildir. Benim şahsi fikrime göre, eğer başarı şansınız %50 ise, o riski alın.

Lider aynı zamanda bir aktör olmalıdır.

Bir subay ne kadar kıdemliyse, cepheye gitmek için o kadar boş vakti olur.

Orospu çocuğunun teki suratınıza şaşkın şaşkın bakıyorsa, yapmanız gereken şey, hemen oracıkta onun canına okumaktır.

Asker ordudur.

Değişmeyecek tek taktik prensip şudur: “Düşmana en kısa sürede ölü, yaralı en ağır zayiatı verdirip onu yoketmek için eldeki tüm imkanları kullanmak.”

Teş çeşit disiplin vardır: Kusursuz disiplin.

Savaş; basit, direkt ve acımasızdır.

Savaşın amacı ülkeniz için ölmek değil, karşı saftaki piçin kendi ülkesi için ölmesini sağlamaktır.

Eğitmeye çalıştığımız insanlarla aynı dili konuşmazsak, onlara asla bir şey öğretemeyiz.

Yenilgiyi kabul etmediğiniz sürece yenik sayılmazsınız.

Bir zamanlar, dangalağın teki ordunun yanlarının güvenli olması gerektiğini söylemiş. O günden beri dünyanın her yerindeki orospu çocukları ordularının yanlarını güven altına almaya çalışmış. Buna katılmıyorum. Benim ordumun yanları düşmanın düşünmesi gereken bir şey, benim değil. O benim yanlarımın yerini bulana kadar, ben o piçin gırtalğını çoktan kesmiş olurum.

Trier’i 2 tümenle ele geçirdim. Ne yapayım yani? Geri mi vereyim? (Almanya’nın Trier kentini alabilmek için 4 tümen gerektiğini ve bu yüzden şehre taarruz etmeden yoluna devam etmesini söyleyen Eisenhower’ın mesajına cevaben)

İnsanlara neyi nasıl yapacaklarını asla söylemeyin. Sadece ne yapmaları gerektiğini söyleyin ve dehalarıyla sizi şaşırtsınlar.

İnsanın bir şeyi elde etmesinin üç yolu vardır: Planlayarak, çalışarak, dua ederek.

Askerlerim palaskalarını yiyebilirler ama tanklarımın benzine ihtiyacı var.

Size yönelik meydan okumaları kabul edin. Böylece zaferin tadını çıkarabilirsiniz.

Bana komuta et, bana itaat et, ya da yolumdan çekil.

Sabit tahkimatlar insanoğlunun aptallık anıtlarıdır.

Savaşta her adam korkar. Eğer bir adam korkmadığını söylüyorsa yalan söylüyordur. Bazı adamlar korkaktırlar ama en az cesur adamlar kadar iyi savaşırlar veya kendileri kadar korkak adamların nasıl cesurca savaştığını görüp donakalırlar. Gerçek kahramanlar korktukları halde savaşanlardır.

Savaş bir insanın içinde bulunabileceği en müthiş mücadeledir. İnsanın en iyi yeteneklerini ortaya çıkarır, yeteneksizliklerini ise ortadan kaldırır.

Sicilya’nın bir yerinde titizlikle işaretlenmiş dört yüz adet mezar var. Sebebi ise, bir adamın görevinin başında uyumayı tercih etmesi. Ama bunlar Alman askerlerinin mezaları çünkü onlar bizi yakalayamadan biz o piçleri uykularında yakaladık.

Tüm kahramanlar kitaplarda yazan savaşçılar gibi değildir. Bu ordu içindeki her bir adam hayati bir göreve sahiptir. Görevinizi asla boşvermeyin. Asla görevinizin önemsiz olduğunu düşünmeyin. Her adamın bir görevi vardır ve onu yapmakla mükelleftir. Her bir adam, büyük bir zincirin hayati bir halkasıdır.

Unutmayın! Benim burada olduğumdan haberiniz yok. Bundan ailenize yazdığınız mektuplarda asla bahsedilmeyecek. Dünyanın bana ne olduğunu bilmemesi gerek. Bu orduya komuta ediyor olmamam gerek. Şu anda İngiltere’de bile olmamam lazım. Bu gerçeği öğrenecek ilk piçlerin Almanlar olmasını sağlayın. Bir gün, o heriflerin sidikli döşeklerinden uyanıp şöyle inlemelerini istiyorum: “Yüce tanrım! Bunlar yine o lanet olası 3ncü Ordu ve lanet olası orospu çocuğu Patton.” (Normandiya Çıkarması’ndan bir gün önce askerlerine yaptığı konuşmasından)

Benim askerlerim siper kazmazlar. Kazmalarını da istemiyorum. Siperler sadece taarruzu yavaşlatırlar. Devamlı hareket edin. Ve düşmana da siper kazma imkanını vermeyin.

Düşman hattını yaran şey, süngünün ucu değil, süngüyle saldıran askerin gözündeki soğuk parlaklıktır.

Havaya uçana kadar bu yolu takip edin. (Keşif birliklerine verdiği talimat)

Tanrı düşmanlarıma merhamet etsin, çünkü ben etmeyeceğim.

Sizden öncekilerin görülmeyen ve tahmin edilemeyenle nasıl başa çıktığını etüd ederek bilinmeyene hazırlanın.

Profesyonel bir asker ancak tek bir şekilde düzgün bir ölüm tadar: Son savaşın, son muharebesinin, son kurşunuyla.

İsrail'in İran Nükleer Programına Saldırısı ve Sonuçları

2010-03-01T16:32:00.038+02:00

Saban Ortaoğu Politikaları Merkezi’nin Middle East Memo isimli yayın organının Şubat 2010 tarihli 15. sayısında yayınlanan bir harp oyununun analizi oldukça ilgimi çekti ve Türkçe’ye çevirip, burada yayınlamayı uygun gördüm. Adı “harp oyunu” olmasına rağmen, bizim sitedeki Harp Oyunları bölümüne uygun düşmeyen bu yazıyı, Strateji ve Taktik bölümünde yayınlıyorum. İyi okumalar.

OSİRAK’IN DÖNÜŞÜ: İRAN NÜKLEER PROGRAMINA DÜZENLENEN BİR İSRAİL SALDIRISININ KRİZ SİMÜLASYONU

Kenneth M. Pollack

14 Aralık 2009’da Brookings Enstitüsü’ne bağlı Saban Ortadoğu Politikaları Merkezi, İran nükleer tesislerine karşı olası bir İsrail saldırısının sebep olacağı diplomatik ve askeri krizi konu alan bir günlük bir simülasyon düzenlemiştir.

SİMÜLASYONUN YAPISI

Simülasyon, üç hamle şeklinde düzenlenmiş ve üç ayrı ülkeyi temsilen üç ayrı takım oluşturulmuştur. Birinci takım Amerikan Ulusal Güvenlik Konseyi’ni, ikinci takım İsrail bakanlar kurulunu, üçüncü takım ise İran Ulusal Güvenlik Konseyi’ni temsil etmektedir. Amerikan takımı hükümet ve orduda yüksek mevkilerde bulunmuş on kişiden oluşmuştur. İsrail takımı İsrailli siyasetçilerle yakın temasları olan ve daha önceden İsrail’de yaşamış/ bulunmuş altı Amerikalı uzmandan oluşmuştur. İran takımı ise daha önceden İran’da yaşamış/ bulunmuş, İran’dan Amerika’ya iltica etmiş ve daha önceden ABD hükümet bünyesinde İran’la ilgili görevlerde bulunmuş altı Amerikalı uzmandan oluşmuştur.

AÇILIŞ HAMLELERİ

Simülasyon başlamadan önce, simülasyonu yöneten “Kontrol” takımı, ABD ve İran takımına simülasyonun henüz İsrail saldırısının yaşanmadığı bir kriz esnasında başlayacağını bildirmişlerdir. Ancak, gerçekte İsrail’in olası bir saldırısından önce ABD ve İran’ın herhangi bir erken uyarıya sahip olmayacaklarını düşünen Kontrol, simülasyonu bütün takımlara İsrail’in İran’a saldırdığını haber veren raporlar ileterek başlatmıştır. Raporlarda, saldırının sebebinin İran ve P5+1 arasındaki görüşmelerin sonuçsuz kalması, BM’nin İran’a yeni sembolik yaptırımlar uygulamadaki başarısızlığı ve İsrail’in eline geçen ve 2 gizli İran nükleer tesisinin varlığını haber veren istihbarat bilgisi olarak gösterilmiştir. Ayrıca Kontrol, İsrail’in saldırıdan önce ABD’ye haber vermemesini uygun görmüştür.

En başta ABD takımının çoğunluğu İsrail’in saldırıdan önce kendilerine haber vermemesine karşı açıkça sinirlenmiştir (ayrıca Kontrol’e de, bunun gerçekçi olmadığını söyleyerek sitem etmişlerdir). Ancak simülasyonun ilerleyen safhalarında ABD ekibi, eğer İsrail saldırıdan önce, son dakikada bile kendilerine haber vermiş olsa, saldırıyı iptal etmelerini isteyeceklerini itiraf etmişlerdir. Ayrıca ABD takımının bazı üyeleri, İsrail’in kendilerine önceden haber vermemesinin, kamuoyuna ve İran’a karşı saldırıyı tasvip etmediklerini ve kendilerinin de haberdar edilmediklerini söylerken tamamiyle haklı olabilmelerini ve ileride izlenecek Amerikan stratejisi için büyük bir avantaj sağladığını belirtmişlerdir. Ayrıca ABD takımının çoğu üyesi, eğer İsrail kendilerine haber verse ve kendilerinin onaylamamasına rağmen bu saldırıyı gerçekleştirse, daha çok sinirleneceklerini söylemişlerdir. Sonuç olarak, ABD takımının üyeleri, zaten oldukça karışık olan ABD-İsrail ilişkilerini daha da karışık hale getireceği için, İsrail’in kendilerine haber vermemesini daha gerçekçi bulmuştur.

*Daha önceki iki ABD hükümeti, İsrail’in İran’a saldırmasını istemediklerini açıkça söylediği için, Washington olası bir saldırıdan önce İsrail tarafından haberdar edilmeyi beklememelidir.

*Bir katılımcı, İsrail saldırısının ABD için sürpriz olmasının zor bir durum yarattığını, ancak ABD’nin göstereceği tepkinin İsrail için sürpriz olması sonucunda işlerin daha kötü hale geleceğini söylemiştir. Aynı katılımcı “Çatışma başladıktan sonra ilişkileri yeniden inşa etmek için çok geç olacaktır.” demiştir.

Gerçekte İsrail’in İran nükleer programına saldırısının minimum hasardan, yarım düzine çok önemli tesisi imha etmesine kadar bir çok sonucu olabilir. Kontrol, İsrail saldırısının İsrail için olabildiğince başarılı olmasına karar vermiş ve İsrail’in yer altı tesislerini de vurabilecek bir mühimmatı gizlice geliştirdiğini varsaymıştır. Bunun yapılmasındaki ana amaç İsrail’in istediği bir sonuç alıp, İran’a maksimum oranda hasar vermesini sağlamaktır.

SALDIRIYA KARŞI ABD VE İSRAİL TEPKİSİ

En baştan beri ABD ve İsrail takımları mevcut duruma karşı farklı yaklaşımlar benimsemişlerdir. Yaşanan saldırıdan sonra, tüm simülasyon boyunca iki raraf arasında çok büyük bir gerilim yaşanmıştır. İsrail, düzenlediği saldırının; Batı ülkelerinin İran’a baskı uygulamaları, İran’ı zayıflatmaları ve belki de mevcut rejimi devirmeleri için büyük bir fırsat yarattığına inanmakta ve ABD’yi de bu konuda ikna etmeyi ummaktadır. ABD ise tam tersine, İsrail tarafının Pandora’nın Kutusu’nu açtığını düşünmekte ve bunu en kısa sürede kapatmanın hayati olduğuna inanmaktadır.Sonuç olarak İsrail takımının bu başarılı saldırının başarısını daha da artırmak için yaratıcı fikirler üretmelerine mukabil, ABD takımı onlara, büyük bir soruna yarattıklarını, ABD bu sorunu temizlerken kendilerinin hiç bir şeye karışmayıp köşelerinde oturmaları gerektiğini farklı şekillerde iletmiştir.

İki tarafın bu farklı yaklaşımları aralarında bir husumet oluşmasına sebep olmuştur. İsrail takımı, ABD takımını stratejik açıdan kör, sabit fikirli, altın bir fırsatı kaçırmak için uğraşan, kendini beğenmiş ve anlayışsız olarak görmektedir. ABD takımı ise İsrail takımını vahşi, disiplinsiz, gerçeklere karşı kör, kibirli, toy ve çıkarcı olarak görmektedir. Kontrol, ABD takımının İsrail saldırısına ve İsrail’in saldırı sonrası gösterdiği tutuma karşı verdiği duygusal tepkinin, krizin ilk safhasında İran’a karşı aşırı hassas bir yaklaşıma sebep olup olmayacağını merak etmektedir.

*ABD ve İsrail takımları, İran’ın nükleer programına yapılacak bir saldırıyı birbirlerinden ne kadar farklı göreceklerini hesaplamak zorunda ve ilk temaslarında bunu göz önünde bulundurmak zorundadırlar. ABD ve İsrail arasındaki bu sürtüşme, saldırgan tutuma sahip İran takımının işine yaramıştır.

En baştan beri ABD takımı, İsrail’in ne İran’a karşı, ne de İran’ın dostu olan Lübnan ve Filistin’e karşı başka bir askeri operasyona yeltenmemesinde ısrarcı olmuşlardır. ABD takımı iki tarafı da sakin olmaya çağırmış ve gerilimin kendi kontrolü dışında tırmanarak ABD’yi bölgede yeni bir savaşın(özellikle de İran’a karşı Washington’un isteği dışında yaşanacak bir savaşın) içine sürüklemesine engel olmaya odaklanmıştır. Ama diğer yandan, ABD takımı kendisini İsrail’in korunmasına adamış, bu doğrultuda İsrail’e Patriot bataryaları ve AEGIS savaş gemileri konuşlandırılmıştır. Ayrıca İsrail ve ABD hava kuvvetlerinin ortak hareket edebilmesi için yeni bir komuta kontrol sistemi kurulmuştur. İsrail takımı bu şartları, hali hazırda İran füzeleri, Hizbullah roketleri, az sayıda da olsa Hamas roketleri ile vurulmaya başlamış olmasına rağmen ve terör saldırılarına mağruz kalmasına rağmen kabul etmiştir. İsrail takımı bazı İran hedeflerine karşı, İran’a ilk saldırısından önce planlayıp beklemeye aldığı bazı gizli operasyonları hayata geçirmiştir ancak bunun dışında en çok darbe yiyen taraf kendisi olmuştur.

Bu sırada ABD takımı sert bir şekilde İran ile temas kurmaya çalışmaktadır. Görünürde bu girişimin amacı bir ateşkes sağlamaktır, ancak bazı ABD takımı üyeleri krizin sebep olduğu sıradışı durumun Washington’ın Tahran ile olan ilişkisini şekillendirmeye yarayacağını umduklarını bildirmişlerdir. ABD takımı farklı kanallar aracılığıyla Tahran’a gönderdiği her mesajında saldırıdan haberi olmadığını ve saldırıya hiç bir şekilde karışmadığını ısrarla vurgulamıştır. Ayrıca, İsrail’i savunacaklarını, ancak İsrail’den başka bir askeri operasyona kalkışmamasını talep ettiklerini de vurgulayarak, İranlı yetkililerle masaya oturup düşmanlıklara son vermek istediklerini bildirmişlerdir.

ABD ve İsrail takımının bazı üyeleri, İsrail’in amacının İran’la bir savaş başlatıp, ABD’yi bu savaşı sonlandırmaya mecbur bırakmak olduğunu iddia etmişlerdir. İsrailli üyelerin hepsi bu görüşe katılmamakla birlikte, bir kısmı buna şiddetle karşı çıkmışlardır. Yine de İsrail’in ilk saldırısından sonra ABD, İsrail’in İran’a daha fazla zarar verecek askeri gücü olmadığı için ve Washington’un krizin yarattığı gerilimi düşürmeyi ümit etmesi dolayısıyla İsrail’i iyiden iyiye devre dışı bıraktığı bir gerçektir.

*İsrail’in saldırısının, ABD liderliğinde daha büyük bir askeri harekatı tetiklemek amacıyla, düşüncesiz bir hesapla yapıldığını ispat edecek herhangi bir emare olmasa da, İsrail’in İran karşısındaki kabul edilemez stratejik durumu yüzünden mevcut stratejik vaziyeti biraz sarsıp ABD’nin İsrail’in mevcut ikilemini çözmek için olaya müdahil olmasını ümit etmesi muhtemeldir. Yine de simülasyon böyle bir senaryonun mümkün olduğunu iddia etmemekle birlikte, belki mümkün olabileceğini varsaymıştır. ABD takımı İsrail ve İran’a karşı politikasını belirlerken bunu göz önünde bulundurmalıdır.

SALDIRIYA KARŞI İRAN’IN TEPKİSİ

İran takımı, bu sebepsiz yere gelen saldırıya(ve sebep olduğu küçük düşürücü zarara) karşı duyduğu öfkenin yanında, İran nükleer programının yok edilmesinin getirdiği sıkıntıya rağmen uzun vadede İran’a fayda sağlayacak bir çok fırsat sağladığını düşünmüştür. İran takımı; İsrail’i zayıflatmak ve İsrail’in saldırının bedelini ağır ödeyeceğini göstermek için, yine ABD’nin bölgedeki etkisini zayıflatmak ve ABD müttefiği ülkelere saldırılar düzenleyerek ABD’nin kağıt bir kaplan olduğu izlenimini yaratıp, eğer İran’a cephe alacak politikalar izlerlerse onların da ağır bir bedel ödeyeciğini göstermek için ve İran’ın gelecekte bölgedeki etkisini artırmak için yeni fırsatlar doğduğunu görmüştür. Simülasyon süresince İran takımı, nükleer tesislerinin kaybını telafi etmek hatta, daha büyük kazanımlar sağlamak için, sürekli artan bir şekilde bu hedefleri gerçekleştirmeye çalışmıştır.

İran takımının eylemleri bu bahsedilen amaçlar çerçevesinde gerçekleşmiştir. İran takımı, büyük bir stratejik amaca sahip olmayan ve tamamen İsrail’e acı çektirmek amacı güden, geniş çaplı bir eylemler bütünü için düğmeye basmıştır: İlk başta Dimona Nükleer Araştırmalar Merkezi’ne balistik füzelerle saldırmak, ve sonra balistik füzelerle İsrail hava üslerini vurmak, Hizbullah ve Hamas’ın İsrail’in nüfus yoğunluğu olan merkezlerine füze saldırıları düzenlemelerini sağlamak, Abkaik’teki Suudi Arabistan’ın petrol işleme tesisine füze saldırısı düzenlemek ve Suudi Arabistan’ın doğu bölgelerindeki sorunlu Şii nüfusun Suudi rejimine karşı ayaklanmasını sağlamak. Ayrıca saldırının hemen ardından İran takımı Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması’ndan(Nuclear Non-Proliferation Treaty) çekildiğini duyurmuş ve Avrupa genelinde terörist saldırılar düzenleyerek Avrupa devletlerinin kısa vadede olmasa da uzun vadede İsrail ve ABD’ye cephe almasını sağlamaya çalışmışlardır.

İran takımının Suudi hedeflere yönelik saldırısı belli bir açıklama gerekliliği doğurmuştur. İran takımı, İsrail savaş uçaklarının Suudi hava sahasını kullanmasını, İsrail ve Suudi Arabistan’ın işbirliği yaptığı şeklinde yorumlamıştır. Kontrol, gerçek hayattaki İran yönetiminin çoğu konuda paranoyak ve komplo teorilerine meyilli olmasını göz önünde bulundurarak, İran takımının böyle bir sonuca varmasına müsade etmiştir. İlginçtir ki, İran takımı, petrol tesisleri de dahil olmak üzere Suudi hedeflerine saldırabileceğini ve ABD’den herhangi bir askeri karşılık görmeyeceğini düşünmüştür. Aslında sınırı aşmışlardır ancak ABD’nin krizin başından beri takındığı dengeli tutum, İran’a işi daha da ileri götürmesi için cesaret vermiş ve en sonunda ABD’nin kırmızı çizgilerini aşıp, en başından beri kaçındıkları askeri karşılığı almalarına neden olmuştur.

*İran takımı ABD’nin kırmızı çizgilerini hassas şekilde ölçmeye özen göstermiştir. Hamlelerinin birine karşı sert bir direniş görmeyince daha da ileri gitmişlerdir. Ta ki en sonunda ABD’nin kırmızı çizgilerini aşana kadar. Gerçek hayatta İran yönetiminin Suudi hedeflerine saldırmadan önce daha temkinli davranacağını düşünsek de(özellikle 1980’lerde İran’ın Körfez bölgesindeki petrol tesislerine karşı saldırılarına karşı ABD tepkisini göz önüne alarak), bu yine de saldırgan bir İran yönetiminin, ABD’nin “eşit mesafeli”, “dengeli” veya “tarafsız” olarak gördüğü yaklaşımları, krizi tırmandırmak için birer davetiye olarak algıladığının göstergesidir. (Tabii ki, daha az saldırgan bir İran yönetimi; ABD’nin tutumunu, kırmızı çizgilerini belirtip, onları korumak amaçlı değil de, bir kötü niyet belirtisi olarak görürse, aynı şekilde krizi tırmandırmaya niyetlenebilir.)

İran takımının bu kadar saldırgan davranmasının nedenlerinden biri de İsrail’in saldırısının başarısıdır. İran takımının bazı üyelerine göre, İsrail’in saldırısının İran nükleer programını yok etmesi, İran üzerindeki bir çok baskının kalkmasına sebep olmuştur. İran takımı üyeleri, “Bu noktada, kaybedecek bir şeyimiz olmadığını gördük. Çünkü İsrail, bizim en çok değer verdiğimiz ve kendisinin de yok etmeye muktedir olduğu yegane şeyi ortadan kaldırmıştı ve bize daha fazla zarar veremezdi.” diye belirtmişlerdir. Ayrıca, eğer İsrail’in saldırısı daha az etkili olsaydı (gerçeğe daha yakın ihtimal) ve nükleer programın bir kısmı saldırıdan kurtulsaydı, tutumlarının daha temkinli olabileceğini belirtmişlerdir.

*Gerçekte İsrail diğer değerli hedefleri(İran petrol tesisleri veya İran’ın lider kadrosu gibi) tehdit edebilirdi ama İsrail’in bunu yapabilecek gücü bir çok etken tarafından sınırlandırılmıştı. Sonuç olarak İran’ın simülasyonda gösterdiği tepki gerçek hayattaki İran yönetiminin göstereceği tepkiyi yansıtabilir. ABD, İran’ın nükleer tesislerine yapılacak bir saldırının İran’ı saldırganlaştıracağını kabul etmelidir. Gerçekten de, İran’ın saldırgan bir tutum benimsemesi nükleer programının büyük hasar aldığının belirtisidir. Daha temkinli bir tavır benimsemesi ise, tesislerin daha az hasar gördüğü ve İran’ın yeni bir saldırıyı provoke ederek ilk saldırının başaramadığını ikinci bir saldırının başarmasına engel olmak istemesi olarak yorumlanabilir.

İran takımına göre; ABD takımından gelen dengeli mesajlar, özellikle de yüz yüze görüşme talepleri, ABD’nin temkinli davranması, İsrail’in de askeri operasyonlarını durdurması (tabii ki ABD’nin talepleri üzerine) tamamen zayıflık belirtisi ve/veya İran’la çatışmaktan kaçınma çabasıydı. İran takımının bazı üyeleri bu durumu Washington’ın Ortadoğu'da yeni bir savaşa girmekten kaçınma çabası olarak algıladıklarını söylemişlerdir. İran takımının hangi görüşü benimsediği bir yana dursun, ABD’nin açıklamalarının ve tutumunun kendilerini daha saldırgan davranmak için cesaretlendirdiğini belirtmişlerdir.

*ABD’nin açıklamaları ve tutumunun sadece İran değil, İsrail ve krize taraf olan diğer ABD mütefikleri tarafından yanlış yorumlanması muhtemeldir. Sonuç olarak ABD kesin mesajlar vermeli ve bu mesajları sürekli tekrarlamalıdır. Bir ABD takımı üyesinin dediği gibi “anlatılmak istenenler, karmaşanın içinde kaybolmaktadır.”

*Washinton tarafı Amerikanın basiretini, belirsiz de olsa ortaya koymaları gerektiğini anlamalıdır. Amerikanın açıklamaları ve eylemleri, yanlış anlaşılmaları engellemek için sürekli birbiriyle paralel olmalıdır. Bu, askeri güç kullanmaya hazır olmaktan ziyade, ABD hedeflerinin açık seçik belirtilmesiyle alakalıdır.

Bu çok saldırgan İran takımının, Irak ve Afganistan’da ABD için yeni sorunlar yaratmaya girişmemesi veya doğrudan ABD hedeflerine saldırmaması dikkate değerdir.

*İran takımının ABD hedeflerine doğrudan saldırmaması, İran’ın İsrail ve ABD’nin eylemlerini birbirinden ayırdığının göstergesi olup, ABD’nin İran’a verebileceği zarardan dolayı ABD’yi İran ve İsrail arasındaki bir çatışmaya taraf olarak sokmayı istememesi muhtemeldir. Ancak bunun yine de olası bir krizde Tahran yönetiminin tutumunu yansıtıp yansıtmayacağı şüphelidir.

İSRAİL’İN İKİLEMİ

Simülasyon süresince Kontrol, İsrail’in durumunu artan bir şekilde sancılı ve riskli hale geldiğini görmüştür. Daha önceden belirtildiği üzere, İran ve müttefikleri, düzenledikleri misillemelere karşı İsrail’in askeri bir cevap vermemesinden cesaretlenmişlerdir. İran Şahab-3 füzeleriyle İsrail hedeflerini vurmaya devam etmiştir. Füzelerin verdiği zarar küçük çaplı olsa da, İsrail hükümeti, medya tarafından İsrail’in caydırıcılığını zedelemekle suçlanmıştır.

Ancak, her gün 100’e yakın kısa menzilli roketle İsrail’in kuzeyine ve yarım düzine uzun menzilli roketle Tel Aviv ve Hayfa’ya düzenlenen Hizbullah saldırıları daha etkili olmuştur. Roketler az sayıda can kaybına neden olsa da, İsrail ekonomisini felç etmiştir. İsrail takımının bir üyesi ABD takımının bir üyesine durumu şöyle anlatmıştır: “Nüfusumuzun üçte biri 7/24 yeraltı sığınaklarında yaşıyor.” Yine yüzbinlerce İsrailli Tel Aviv ve Hayfa’yı terketmeye başlamış, bu da ekonomi üzerinde roket saldırılarının maddi etkisinden çok daha büyük bir etkiye sebep olmuştur.

Bu olaylar karşısında İsrail takımı ABD’ye ya bir şey yapması, ya da saldırılara karşılık vermesi için kendilerine izin vermesi yönünde baskı yapmaya başlamıştır. Simülasyonun sonunda, ilk saldırının sekiz gün ardından, İsrail takımı Hizbullah’a karşı eyleme geçmesi için ABD’den izin almıştır ama ABD takımı İsrail’in doğrudan İran’a yönelik herhangi bir karşılık vermesini istemediklerini belirtmiştir.

Sonuç olarak, İsrail takımı son bir hamleyle, roket saldırılarını durduramasa da, azaltmak için Lübnan’a 48 saat boyunca özel kuvvetler ve hava kuvvetleriyle bir yıldırım taarruzuna girişmiştir. İsrail takımı, bu taarruzun başarısız kalabilmesi ihtimaline karşı, Lübnan’daki Hizbullah’ı tamamen ezmek için daha geniş çaplı bir hava-kara müşterek harekatının hazırlıklarına girişmiştir. İsrail hala İran’ın balistik füzeleri tarafından vurulmaktadır ama bu durumu engellemek için bir şey yapamamaktadır. Ayrıca, saldırıdan öncekine oranla daha şiddetli(yine de görece daha az kayba sebep olan) terör saldırılarına maruz kalmaktadır.

*Simülasyonun gösterdiği en önemli noktalardan biri de, İsrail’in İran’a karşı olası saldırısından sonra, Lübnan’daki Hizbullah’a ve Gazze’deki Hamas’a karşı geniş çaplı anti-terör operasyonları düzenlemek zorunda kalması tehlikesiydi. Bu özellikle, geçmişte bu iki örgüte karşı büyük çaplı operasyonlar emreden sağ hükümetler için geçerliydi. Bu durum, eğer İsrailli bir başbakan, özellikle de sağ görüşlü bir başbakan, İran nükleer programına bir saldırı planlıyorsa, Lübnan ve Gazze’ye karşı geniş çaplı operasyonları göze almak zorunda olduğu anlamına geliyordu.

SONUÇ

Daha önceden de söylediğimiz gibi, ABD’nin İran’a ulaşma çabaları ve sürekli devam eden İran misillemelerine karşı İsrail’in bir şey yapmasına engel olmaya çalışması, İran takımı tarafından ABD nezdinde bir zayıflık belirtisi olarak algılanmıştır. Sonuç olarak İran takımı, ABD’den bir karşılık görmeden İsrail’e ve ABD’nin bölgedeki müttefiklerine ne kadar zarar verebileceğini görmek için saldırıların dozunu sürekli artırmıştır. En sonunda da, ABD takımının kırmızı çizgilerini aşmışlardır. İran, 2nci hamlesini yaparken, Suudi Arabistan’ın Dahran bölgesine balistik füzelerle saldırı kararı almış ve Hürmüz Boğazı’nı mayınlamaya başlamıştır. İki eylem de yıkıcı sonuçlar doğurmamış, ancak bir tanker ve bir Amerikan mayın temizleme gemisi mayınlara çarparak ağır hasar almıştır. Petrol fiyatlarında da geçici bir yükseliş yaşanmıştır. Yine de, bu eylemler ABD’yi harekete geçmeye zorlamıştır.

*Kontrol ve İran takımı bu iki eylemin de gerçek hayatta İran rejiminden beklenecek bir tutumdan daha saldırgan olduğunu ve mevcut duruma göre de zamansız olduğunu bildirmişlerdir. Yine de ABD’ye, İran’a karşı göstereceği dengeli bir yaklaşımın İran tarafından yanlış yorumlanacağını göstermiştir.

Simülasyon, ABD’nin İran’la temas kurma girişimlerine son vermesi, Körfez bölgesine büyük bir askeri yığınağa girişmesi ve Hürmüz Boğazı’nı temizlemeye ve Körfez’deki petrol ticaretini korumaya(gerekirse güç kullanarak) angaje olması ile sonuçlanmıştır. ABD’nin hamleleri sinirden ziyade üzüntüyle yapılmışsa da, eğer oyun bir kaç hamle daha uzamış olsa, İran’ın nükleer programının kaybının üstüne, bir de Hürmüz Boğazı çevresindeki tüm kara ve deniz birliklerinin imha edilmesiyle noktalanması muhtemeldir.

*Amerika’nın bu güç kullanma kararının, İran’ın sıradışı(belki de gerçek dışı) saldırgan tutumundan kaynaklandığını belirtmek gerekir. Eğer İran takımı daha az saldırgan olsaydı, ABD’nin İran’a karşı direkt bir askeri müdahelede bulunmayacağı düşünülebilir. İran nükleer programını kaybetmiştir ama buna mukabil bir kaç önemli kazanımı olmuştur. Simülasyonda İran takımı iç muhalefeti tamamen ortadan kaldırmış ve İsrail’i çok müşkül bir durumda bırakmıştır.(Ne kadar müşkül bir durum olduğu İsrail’in Lübnan’daki harekatıyla ortaya çıkacaktır ama bu simülasyonun sınırları dışındadır.) İran yönetiminin, ortaya çıkan bu sonuçları zafer mi yoksa yenilgi mi olarak algıladığını söylemek imkansızdır.

Bizans Ordusu(2): Themata Sistemi

2009-11-30T23:43:00.017+02:00

Themata(Thema'nın çoğul hali) sistemi 7nci yüzyılda kuruldu. Bir ihtimal Heraklius tarafından kuruldu ancak 650 yıllarında İkinci Constans tarafından dış baskılarla dağılan Exerciti'nin yerine kurulmuş olması daha muhtemeldir. Themata sistemi; savaş zamanı orduya katılmakla mükellef askerlere küçük tarım alanlarının verilmesinden ve oraya yerleştirilmesinden ibaretti. Bu topraklar babadan en büyük oğula geçerdi.

İbn Hordadbeh isimli Arap casusunun 9ncu yüzyılda yazdığına göre themata birliklerine her 3 yılda bir para ödenirdi. Bazı durumlarda ise 4, 5 veya 6 yılda bir para ödenirdi. Constantin Porphyrogenitus ise 10ncu yüzyıl ortalarında, themata birliklerinin 4 gruba ayrıldığını ve her gruba 4 yılda bir para ödendiğini yazmıştır. Büyük ihtimalle her 3 veya 6 yılda bir toplam askerlerin üçte biri veya altıda biri dönüşümlü olarak görev yaparlardı. Bu ödemelere, iaşe yardımına ve özel ödüllere rağmen theme sistemine mensup çiftçilerin bazıları o kadar fakirdi ki, bazı durumlarda bir grup çiftçi birleşip içlerinden birinin savaş masraflarını karşılarlardı. Bazı durumlarda zengin komşularından yardım alırlardı. Diğer taraftan bir çok themata toprak ağası da kendi uşaklarına hatta kölelerine sahip olacak kadar varlıklıydılar.

İlk Thema'lar kendisini savunmak için belli bir birlik yerleştirilmiş bölgelerin isimleriydi. Optimaton Thema(Optimati), Obsikion Thema(Obsequium), Anatolikon, Armeniakon, ve Thrakesion Themata(Exerciti Orientalis, Armeniam ve Thracianus birlikleriydi) ve Bukellarion Thema(Bukellarii). Sonradan Thema'lar coğrafi yerlere göre isimlendirilecekti.

9ncu yüzyıla gelindiğinde Thema'ların tamamı bir strategos tarafından idare ediliyordu. Optimaton ve Opsekion istisna teşkil ediyordu. Bunlar henüz bir askeri statüye sahip değildi ve birer domestikos tarafından idare ediliyorlardı. 10ncu yüzyıla kadar Anatolikon Thema'sının strategosu en kıdemli subay olarak kabul ediliyordu. Her strategosun yanında, kentarchia olarak adlandırılan ve tam zamanlı çalışan 100 kişilik birliklerden oluşan askeri bir heyet bulunurdu. Bu heyete kentarchia spathariorum denilen subaylar komuta ederdi ve bunların emrindeki askerlere spatharioi denilirdi. Thema'nın büyüklüğüne göre bu heyetin mevcudu da değişebilirdi. Thrakesion strategosunun yanındaki heyetin 6 kentarchiadan müteşekkil olduğu bilinmektedir.

Themata sistemi kusursuz hale geldiği dönemde, her thema 2 veya 3 turmai veya meraiden oluşuyordu. Turmarchos veya merarchos tarafından idare edilen bu birlikler 3 moirai veya dhoungoiye ayrılıyordu. Bunların başında moriarchos veya dhoungarius bulunurdu. Her moira belli sayıda bandadan oluşurdu.(Banda sayısı 2 ila 5 arasında değişirdi. Hepsinin başında bir komes bulunurdu.) İbn Hordadbeh büyük themalar hakkında farklı bilgiler verir. Onun bildirdiğine göre her biri strategos ile yönetilen 10000 adamdan oluşurdu. Her biri 1000 kişilik 5 bandadan oluşan 2 turmaiye ayrılırdı. Her banda 200 adamdan oluşan 5 pentarchiaiye ayrılırdı. Bunların başlarında birer komes bulunurdu. Pentarchia 40 adamdan oluşan 5 birliğe ayrılırdı. İbn Hordadbeh bu birliklerin başında kontarhin isimli subaylar bulunduğunu bildirmiştir. (Kentarchiai olması muhtemeldir.)

Şüphesiz bölgeler arasındaki büyüklük farkı, birliklerin mevcudunda farklılıklar olmasına sebep olmuştur. Ancak şurası bir gerçektir ki, Strategicon'da belirtilen moira ve meros mevcutları, 2 veya 3 turmaiye dağıtılacak 4000 süvariye sahip themata içinde mümkün değildi. 838 yılına ait bir kaynak turmai mevcudunun 2000'den fazla olmadığını belirtir.

Themata süvarileri ya 1nci sınıf ya da 2nci sınıftı. 1nci sınıf süvariler, daha iyi teçhizata sahip olan zengin toprak sahiplerinden oluşurdu. 2nci sınıf süvariler ise genelde ihtiyatta tutulur veya muharebe dışı görevlerde kullanılırdı. Eğer bir thema içinde daha çok süvariye ihtiyaç olursa, o thema içindeki 2nci sınıf süvarileri göreve çağırmak yerine, diğer bir themadan 1nci sınıf süvari istenirdi. 778 yılına ait bir kaynakta her themanın 3000 adet 1nci sınıf süvari çıkarabildiğini belirtilmiştir. Ancak 900'lü yıllarda yazılan 4ncü Leo'nun Tactica'sında her themada 4000 adet 1nci sınıf süvari olduğu ve gerektiğinde her themadan 4000 süvari toplayarak Doğu themalarından toplam 30000 süvari çıkarılabileceği yazılmıştır. Ayrıca her thema 24000 civarında piyade çıkarabiliyordu. Ayrıca belki abartılı bir rakamdır ancak bir seferinde tek bir themadan 30000 piyade çıkarıldığı da yazılmıştır. Piyadeler süvariler gibi toprak sahibi olamıyorlardı çünkü zorunlu askerlik göreviyle orduya alınıyorlardı. Piyadeler de büyük ihtimalle süvariler gibi 1nci ve 2nci sınıfa ayrılıyordu.

902 yılı civarında İbn al-Fakih isimli bir Arap, doğu bölgelerindeki themaların asker mevcudunu şöyle verir:

Anatolikon 15000
Thrakesion 1oooo
Chaldia 10000
Armeniakon 9000
Bukellarion 8000
Opsikion 6000
Paphlagonia 5000
Seleukeia 5000
Macedonia 5000
Thrace 5000
Kappadocia 4000
Charsianon 4000

Sınırlarda genişlemeler oldukça veya diğer themalar bölündükçe yeni themalar kurulmuştu. Themalardaki toprak sahiplerinin ikinci ve daha genç oğullarına yeni sınırları güçlendirmek için topraklar verilirdi. "Dağ geçitleri" anlamına gelen Kleisourai diye adlandırılan sınır bölgelerinden yeni themalar doğardı. Bu themalar kleisourarchos tarafından yönetilirdi. Bu yönetici, emrindeki askerleriyle sınırı geçip düşman ülkesine keşif, akın ve taciz saldırılarında bulunan bir asildi. Yukarıdaki rakamlar verildiğinde doğuda 4 kleisourai mevcuttu. Bunlar Seleukeia, Sebasteia, Lykandos ve Leontokomis'di. Bu bölgelerden de bir kaç bin asker çıkması muhtemeldir.

Themalar kurulduktan sonra bölünerek küçülüyorlardı. Mesela Optimaton Thema'sı, aslen Bukellarion Thema'sına bağlıydı. O da daha önceden Opsikion Thema'sına bağlıydı. Bu şekilde 9ncu yüzyıl başında 10 olan Thema sayısı, bu yüzyıl sonunda 25 olmuştu. Bunlar doğu ve batı olmak üzere iki gruba ayrılıyorlardı. Her zaman daha kıdemli sayılan doğu grubu şunlardı: Anatolikon, Armeniakon, Thrakesion, Opsikion, Bukellarion, Kappadocia, Charsianon, Mesopotamia, Koloneia, Paphlagonia, Chaldia, Thrace ve Macedonia. Batı grubu da şu şekildeydi: Peloponnesos, Nikopolis, Kybirrhaiots, Hellas, Sicilia, Langobardia, Strymon, Kephalonia, Thessalonika, Dyrrachium, Samos, Aegean Pelaghos, Dalmatia ve Cherson.

Toplam thema sayısı Romanus Lecapenus(919-944) zamanında 30'a yükseltilmişti ve 11nci yüzyıl ortalarında 38'di. 11nci yüzyıl ortalarından itibaren sıklaşan Türk akınları ve 1071'deki Malazgirt yenilgisiyle, diğer her Bizans devlet sistemi gibi, Themata sistemi de gerileyip yokoldu.

Bizans Ordusu(1): 7nci Yüzyıl Ordu Teşkilatı

2009-10-22T11:22:00.010+03:00

Doğu Roma İmparatorluğu, özellikle 7nci yüzyılda doğu kültürünün belirgin etkisi, İmparator Heraclius’un yaptığı reformlar ve Yunan dilini kabul etmesi sonucu Antik Roma ile olan bağlarından genel itibariyle sıyrılmış ve bugün Bizans olarak bilinen kimliğini kazanmıştır. Bizans Ordusu da yine bu dönemde yapılan reformlar ve uzun süren savaşlar ile yepyeni bir teşkilat yapısına ve doktrine sahip olmuştur.

Bizans İmparatorluğu’nun en güçlü dönemi olan 7nci yüzyıldan, etkisiz bir güç haline geldiği 11nci yüzyıla kadar olan dönemdeki yapısını ve taktik anlayışını bu yazı dizisinde incelemeye çalışacağız. Tabii ki, üzerine ciltlerce eser verilebilecek bu konuda çok detaylı bir bilgi verecek ne vasfımız, ne de, imkanımız olmadığı için, burada vereceğimiz bilgiler özet mahiyetinde olacaktır. Yine de bu konu üzerine ufak da olsa bir boşluğu kapatabileceği kanaatindeyim. Bu ilk yazımızda 7nci yüzyılda Bizans Ordusu'nun genel organizasyonundan bahsedeceğiz. Faydalı olması temennisi ile. Ayrıca bu yazıyı, blogu bırakmaya karar verdiğim geçtiğimiz haftalarda, attıkları mesajlar ve e-postalarla beni devam etmek konusunda ikna eden değerli dostlara ithaf ediyorum.

7nci yüzyıl başlarında Bizans Ordusu, Exerciti veya Stratoi olarak isimlendirilen 7 ayrı ordudan müteşekkildi. Bu orduların her birinin başında magister militum veya strategos olarak adlandırılan birer komutan ve ypostrategos olarak adlandırılan bir yardımcı komutan bulunurdu. Bu 7 Exerciti, imparatorluk topraklarına şu şekilde dağılmıştı: Suriye, Filistin, Kilikya ve Mezopotamya’da konuşlanmış Exercitus Orientalis; Balkanlar’ın batısı ve doğusunda ayrı ayrı konuşlanmış Exerciti Ilyricam ve Thracianus; Afrika, İtalya ve Ermenistan’da ayrı ayrı konuşlanmış Exerciti Africam, Italiae, Armeniam; Kuzeybatı Anadolu’da konuşlanmış, önceden ihtiyat ordusuna (magistri militum praesentales) bağlı olan askerlerden oluşan ve imparatorun emrinde bulunan Obsequium. Her bir Exerciti veya Stratoi, 3 dhoungoi veya meraiden oluşuyordu. Bunlar da 3 moiraiden oluşuyordu. Her bir moirai de(moirarchos veya dux tarafından idare edilirdi), 6-8 veya bazen 10 arithmoi veya bandadan oluşuyordu. Rakamlar, düşman istihbratını yanıltmak için kesin olmuyordu. İmparator Maurice tarafından yazılan ancak düzenlenip tamamlanması Heraclius(610-641) tarafından yapılan Strategicon isimli askeri talimnamede bir moiraideki asker sayısı 2000-3000, bir meraideki asker sayısı ise 6000-7000 olarak verikmiştir.

Bu düzenli birliklerin yanında, generallerin emrinde Bukellarii adı verilen paralı birlikler bulunurdu. Bunlar imparatordan çok, patronlarına sadakat gösterirlerdi. Bunların adı bukellum denilen peksimetten türemişti ve "peksimet yiyenler" anlamına gelirdi. Bukellarii birlikleri daimi birlikler değillerdi ve sayıları da sabit değildi. Bilinen en büyük Bukellarii birliği 6ncı yüzyıl ortalarında Belisarius'un emrinde bulunan ve çoğunluğu Hunlar'dan oluşan 7000 süvariden oluşan birlikti. Genelde bukellarii birlikleri Toros Dağları'ndan gelmiş Isaurialılardan oluşuyordu.

Strategicon'a göre en temel birlik bandon veya tagma ismiyle de anılan arithmosdu. Bu birliğe comes veya kont komuta ederdi. Her bir arithmos, 16 askerden müteşekkil 16 lochaghiaiden oluşurdu. Bunların her birinin başında 16 kişiye komuta eden bir lochagos bulunurdu. Onun altında sırasıyla; dekarchos(10 kişinin komutanı), pentarchos(5 kişinin komutanı), tetrarchos(4 kişinin komutanı) ve ouraghos(er) bulunurdu. Buradan da anlaşılacağı üzere, her bir arithmos 256 askerden oluşurdu. Bunların dörtte biri okçu, kalanlar ise mızraklı piyadelerdi. Ancak tamamı hafif piyadeden oluşan birlikler de mevcuttu.

Temel süvari birliği 3 alt birlikten oluşurdu. Bunlara hekatontarchion denir, bunların başında hekatontarchos bulunurdu. Bu üç alt birliğin komutanlarından en kıdemli olanı, illarches yani süvari birliğinin ikinci komutanı olurdu. Her bir hekatontarchion 10 dekarchia'dan oluşurdu. Bunların her birinin başında birer dekarchos bulunurdu. Bir süvari arithmosunun toplam asker sayısı 300 kişiydi. Ancak yine de hem süvari, hem de piyade birliklerinin mevcudu 200 ila 400 arasında değişiklik gösterebilirdi.

3 adet elit Epilekta birliğine de rastlanmıştır. Optimati, Bukellarii(sonradan düzenli süvari birliği yapılmıştır) ve Feoderati(eski çağlardaki barbar paralı askerlerinin birliği sonradan düzenli bir muhafız birliği yapılmıştı).

Yazının 2nci bölümünde Themata ve Tagmata organizasyonlarını anlatılacaktır.

Koltuk Generali'ne Yeni Komutan Aranıyor(du)

2009-10-12T10:03:00.004+03:00

Merhaba Sevgili Okurlar,

Uzun zamandır siteye yeni bir yazı ekleyemiyorum. Farketmişsinizdir. Artık iş hayatının yoğunluğu siteyle ilgilenmeme mani oluyor.

Sitenin belli bir okuyucu kitlesi olması ve sürekli yeni yazılar bekliyor olmaları ve benim bu talebi karşılayamamam ise beni oldukça rahatsız etmekte.

Bu sebeptendir ki, Koltuk Generali'ni askeri tarih ve strateji meraklısı bir başka komutanın emrine verme kararı aldım. Bugüne kadar belli bir yere getirdiğim siteyi doğrudan kapatmaktansa, onu yine aynı şekilde bir bilgi kaynağı olarak sürekli güncelleyecek birine vermek daha doğru olur kanaatindeyim.

Eğer ilgilenen arkadaşlar varsa, bana sitenin bağlantılar bölümündeki e-posta adresimden ulaşabilirler. (Siteyi satmak gibi bir niyetim yok. Sadece onu en iyi şekilde devam ettirecek kişiye devredeceğim. Bir daha geri istemem gibi bir durum da söz konusu olmayacak.)

Lütfen e-postalarınızda gerçek isminizi kullanın, kendinizi kısaca tanıtın, eğitim durumunuzu vs. belirtin. Askeri tarihin hangi dönemine ilgi duyduğunuzu ve kendinize ait siteniz veya daha önce askeri tarihle ilgili bir çalışmanız var ise bildirin. Ayrıca bir adet mayolu boy fotoğrafı... Şaka, şaka. Bu kadar. Başka bir şey istemiyorum.

Kasım sonuna kadar gelen e-postaları inceledikten sonra, siteyi devretmeye karar verdiğim arkadaşımıza e-posta yoluyla haber vereceğim. Derhal sitenin kendisine teslimini gerçekleştireceğiz.

E-postalarınızı bekliyorum.

Mehmet Fatih Baş

22 Ekim 2009 Tarihi itibariyle gelen ekleme:

Sevgili okurlar,

Bu yazıyı yazdığımda blogu bırakmaya ciddi manada karar vermiştim. Çünkü bugüne kadar emek verilerek hazırlanmış sayfa heba olsun istemiyordum. En azından başka biri devralsın ve kaldığım yerden devam etsin diye düşünmüştüm.

Ancak 10 gündür gelen yorumlar ve e-postalarda gördüğüm kadarıyla, blogu devralmaya talip olan kimse yoktu. Tam aksine, blogu bırakmamam yönünde fikir belirten arkadaşlarım, dostlarım, kıymetli okurlar çoğunluktaydı. Fikirlerine bugüne kadar hürmet ettiğim bu insanların fikirlerine bu gün de değer verdiğimi bildiriyor ve blogu devretmeye yönelik kararımdan vazgeçtiğimi bildiriyorum.

İnşallah bundan sonra bloga biraz daha vakit ayırarak, onların taleplerine karşılık verebilirim.

Allah utandırmasın.

Öfkeye İsimlerini Veren Savaşçılar: Berserkerler

2009-05-14T22:25:00.004+03:00

Berserkerler, Viking savaşçı sınıfı arasında en ilgi çekici ve en az anlaşılmış gruptur. Bunlar, savaş esnasında gözleri öfkeden kararmış vaziyette düşmana saldıran ve hiç bir ayrım yapmayan ölüm makinelerine dönüşen bireysel savaşçılardı.

Berserker kelimesinin kökeni tartışma konusudur. Üzerinde gömleği veya zırhı olmayan, çıplak anlamına gelen "bare-sark" kelimesinden geldiği iddia edilmiştir. İsimlerinin geçtiği bir çok yerde zırhlarının olmadığından bahsedilmiştir. Bir diğer iddia da, hayvan postu anlamına gelen "bear-sark" kelimesinden geldiği yönündedir. Ayı postu en mantıklı berserker kıyafeti gibi gözükse de, bazı destanlarda onlardan ulfheddin, yani kurt postu giyenler diye bahsedilir. Berserkerler sıklıkla, ismi Almanca'da öfke veya hışım anlamına gelen wut kelimesinden türemiş Tanrı Wotan veya Nordik mitolojideki adıyla Odin ile özdeşleştirilmişlerdir.

Nordik tanrıların en büyüğüyle olan bu bağları, berserkerler ile alakalı bir çok destanda vurgulanmıştır. Bunlardan birisi, berserkerlerin tıpkı Odin gibi hayvan suretine bürünebildikleri veya en azından kurt ve ayı gibi hayvanların özelliklerine sahip olabildikleridir. Hrolf Destanı'nda, Bjarki isimli kahramanın savaş sırasında ayı suretine büründüğü ve diğer 5 savaşçıdan daha fazla düşman öldürdüğü anlatılır. Berserkerler ayrıca kendilerine silah işlememesiyle de tanınırlardı. Bu özelliğin doğuştan veya sonradan büyü ile kazanıldığına inanılırdı. Bir çok destanda bu özellikten bahsedilmiştir. Bunun sebebinin giydikleri kalın hayvan postu veya öfkeleri yüzünden yaralanmaya aldırmamaları olması muhtemeldir. Berserkerlerin öldürücü yaralara rağmen savaşmaya devam etmelerinin düşmanları üzerinde yarattığı psikolojik etki küçümsenemez.

Berserkerlerin, uygulamaları ve duaları sadece üyelere açıklanan bir Odin dini tarikatına mensup olma ihtimalleri vardır. Bizans İmparatoru VII. Konstantin, Viking kökenli Varangian Muhafızları'nın hayvan postu giyerken yaptıkları bir danstan bahseder. Bu, tarikat ritüellerinin uygulanmanmasının bir göstergesi olabilir. Bu tip bir dans, İsveç miğferleri, kılıçları ve bilekliklerine de işlenmiştir. Tarikata yeni kabul edilmiş bir üye, genellikle bir ayı ile dövüşmek zorunda kaldığı inisiye edilme sürecinden geçmekteydi. Bu tip dövüşlerin tasvirlerine İsveç miğferlerindeki işlemelerde rastlanmıştır. Bu tarikatta üyelere, büyük ihtimalle öfkenin nasıl şiddetlendirileceğinin sırrı öğretilmekteydi. Bu öfkenin sebebinin alkol veya uyuşturucu ilaçlar olduğu görüşü yaygındır. Kişide bu tip bir durum ortaya çıkaran amanita mucaria isimli halüsinojenik bir mantar kullanıldığı iddia edilmiştir. Diğer araştırmacılar ise bu cinnet halinin akli dengedeki bozukluk, sara nöbeti veya kişinin kendi kendine yarattığı isteriden kaynaklandığını belirtirler.

Berserkerlerin görünümü de düşmana korku salmak açısından önemliydi. Hayvan postu, özellikle kafası duruyorsa ve savaşçı bunu kafasına geçirmişse, korkutucu bir görünüm yaratıyordu. Bu ve yine hayvan suretine girebildikleri söylentisi yüzünden bazen birlikte savaştıkları askerler bile onlardan korkuyordu. Bazı destanlarda anlatıldığı üzere, askerler akşam üzeri ordugahta otururken ruhsal durumu sık sık değişen, kah sessizleşen, kah kendi kendine kahkaha atan bazı savaşçıların kurtadam olduğuna inanıyorlardı. Berserkerler bir çok kaynakta çok çirkin olarak tasvir edilirler. Bu yüzden onları İskandinav mitolojisindeki trollere benzetenler vardı. Çirkinliklerinin doğuştan mı geldiği, yoksa bilerek mi kendilerini çirkinleştirdikleri bilinmemektedir.

Savaş başladığı zaman, bu savaşçılar berserkergang denilen cinnet haline girerlerdi. Çok yüksek miktarda adrenalin salgılandığından olacak ki, savaştan sonra tükenmiş vaziyette olurlardı. Hrolf Destanı'nda bu durum şöyle anlatılır: "Bu dev adamlara bazen öyle bir öfke çökerdi ki, önlerine çıkan insan veya hayvan ne varsa öldürürler, kendi canlarını da sakınmazlardı. Bu öfke sırasında hiçbir şeyden korkmazlardı ama öfke hali sona erince güçlerinin yarısı bile kalmaz, sanki hasta yatağından yeni kalkmış gibi olurlardı. Bu öfke hali bir gün kadar sürerdi." Berserkerler vahşi hayvanlar gibi bağırırlardı ve inanılmaz bir kuvvete sahiptiler. Sonraki dönemlerde haklarında çıkan, suret değiştirebilme özelliklerine sahip oldukları söylentilerinin sebebi bu olsa gerektir. Bu savaşçıların bir çoğu isimlerinin sonuna "ayı" anlamına gelen bjorn veya biorn kelimesini eklerlerdi. Arinbjorn veya Esbjorn gibi. Ayrıca bu hayvanların özelliklerini kazanmak için kurt ve ayı kanı içtikleri bilinirdi.

Berserkerler savaşçı olarak büyük saygı görürlerdi ve genelde savaşta ilk saldıran birlikler olurlardı. Odin ile olan bağlantıları komutanlarının da konumunu yükseltirdi, zira Odin tüm hükümdarların ve kabile şeflerinin efendisi olarak bilinirdi. Ancak berserkerlerin cinnet anında kendi arkadaşlarını öldürme ihtimali de vardı. Nordik toplumda kendi arkadaşını öldürmek en aşağılık suç olarak kabul edildiğinden, berserkerler toplumun arada kalmış kesimindeydiler. Sonuç olarak, bir çok destanda berserkerler cani olarak betimlenmişlerdir. Sıklıkla, bakire kızlara ve başka adamların eşlerine tecavüz etmekle suçlanmışlardır. Berserkerlerin sonunu getiren şey de büyük ihtimalle bu olmuştur. 1015 yılında Kral Erik tarafından, düello yapmak ve berserkergang yasadışı ilan edilmiştir. Bu yasak öncesi berserkerler bazı adamları düelloya davet eder ve berserkergang esnasında bunları öldürürlerdi. Sonra da Viking yasalarının verdiği hakla, bu adamların mallarına ve ailele bireylerine el koyarlardı. Berserkerler, İzlanda'da da kilise tarafından yasaklandı ve berserkergang geçiren kişiye 3 yıl sürgün cezası verilmesi kararlaştırıldı. Kilisenin bölgedeki otoritesinin güçlenmesiyle Berserker olmak, kafir ve büyücü olmakla eş tutuldu. İşte tüm bu sosyal baskılar sonucu berserkergang geleneği 12. yüzyılda tamamen ortadan kalktı.

Günümüz İngilizcesi'nde berserk kelimesi "öfkeden deliye dönmüş" anlamında yaygın şekilde kullanılmaktadır.

Encyclopedia of Warrior Peoples and Fighting Groups, Edited by Paul K. Davis and Allen Lee Hamilton, Grey House Publishing, 2006

Yeniden Dövülen Kılıç: İki Dünya Savaşı Arasında Türk Silahlı Kuvvetleri

2009-05-04T12:46:00.003+03:00

Yeniden Dövülen Kılıç: İki Dünya Savaşı Arasında Türk Silahlı Kuvvetleri

Emir Yener

Giriş

Türk askeri tarihi ve diplomasi tarihi günümüzde daha çok Osmanlı İmparatorluğu’nun klasik devrine ve 1912-1922 on yıllık savaş dönemine odaklanmıştır. Ancak Cumhuriyet’in ilk yılları olan iki dünya savaşı arasındaki dönem (interbellum) neredeyse tamamen unutulmuş gibidir. Bu dönemin diplomasi tarihi konusunda son zamanlarda yeni monografiler ortaya çıkarken diplomasinin ana dayanağı olan askeri güç hemen hiç bahsedilmeden geçmektedir. İşte bu denemede, kritik interbellum yılları sırasında Türk silahlı kuvvetleri’nin gelişimi ve diplomasiyle olan ilişkisi kısaca özetlenmeye çalışılacaktır.

Organizasyon ve Strateji

1924 anayasası gereğince cumhurbaşkanı aynı zamanda ordunun da başkomutanıdır. Bu tarihte başkomutan Gazi Mustafa Kemal Atatürk’dür. Cumhurbaşkanına doğrudan bağlı olan Genelkurmay tüm silahlı kuvvetlerin koordinasyon ve kontrolünü sağlamakla yükümlüdür. Bu tarihte genelkurmay başkanı Mareşal Fevzi Çakmak’tır.

Kara Kuvvetleri üç ordu müfettişliği, dokuz kolordu komutanlığı, on sekiz piyade ve üç süvari tümeni, ile İzmir, Çatalca, Erzurum, Kars ve Çanakkale müstahkem mevkilerinden kuruludur. [1] İlk zırhlı birlik 1936 yılında kurulan 1. Zırhlı Tugay olmuştur.

Hava Kuvvetleri KKK bünyesindedir. Toplam dört uçak taburundan oluşmaktadır: 1. Tabur Eskişehir’de, 2. Tabur Diyarbakır’da, 3. Tabur İzmir’de, Deniz Uçak Taburu da yine İzmir’dedir.[2]

Deniz Kuvvetleri bir harp filosu ile bir muharip filodan müteşekkildir. Harp filosu bir muharebe kruvazörü ve dört muhrip, ihtiyat filosu iki kruvazör ve iki torpido ganbotu, denizaltı filosu ise beş denizaltı ile bir denizaltı ana gemisinden oluşmaktadır.Bunlar haricinde Osmanlı donanmasından kalma üç eski ganbot (Reis sınıfı) ile üç yeni hücumbot (Doğan sınıfı) da mevcuttur.[3]

Kara Kuvvetleri yüksek ateş gücüne sahip bir savunma ordusudur. Ulaştırma yetersizlikleri, mekanizasyon eksikliği ve kaynak yokluğu nedeniyle taarruzi yetenek çok kısıtlıdır. Zaten herhangi bir irredentist/yayılmacı dış politikadan şiddetle kaçınan Türkiye Cumhuriyeti’nin ordusunu taaruz için hazırlamak ihtiyacı da bulunmamaktadır.[4] Kara kuvvetleri Birinci Dünya Savaşı’nın derslerinden yola çıkarak istihkâmlara ve ateş gücüne dayalı bir derinlemesine savunma doktrini benimsemiştir. Hava Kuvvetlerinin görevi kara ordusuna keşif ve yakın hava desteği sağlamaktır. Deniz kuvvetleri tüm silahlı kuvvetler içinde en zayıf konumda olandır ve kendisinden çok fazla şey beklenmemektedir. Eldeki az sayıda su üstü savaş gemisinden (bir zırhlı, iki kruvazör ve dört muhrip) beklenen olası bir çıkartmayı mümkün mertebe geçiktirmeye çalışmaktır. Genelkurmay Türk kıyılarının savunması için mayın tarlalarına ve denizaltılara dayanan bir stratejiye dayanmaktaydı. Orduya savaş arası yıllarda düşen en büyük görev; gerek dağlık arazisi, gerek savaşta uğradığı büyük yıkım gerekse geri kalmışlığı nedeniyle idare ve düzen tanımayan Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yeniden otorite ve asayişi sağlamak, çıkan bölücü eşkiyaları temizlemek olmuştur.

Piyade

Kara ordusunun belkemiği Vaka-i Hayriye’den beri devamedegeldiği üzere piyadedir. Türk piyadesi geçen yüz yıl içinde yaptığı savaşlarda dünya çapında bir dövüşkenlik ve dayanıklılık ünü kazanmıştır. Birinci Dünya Savaşı sırasında yeniden düzenlenen piyade birliklerinin yapısı savaştan sonra da aynı kaldı. Bu örgütlenmeye göre her tümen üç alaydan, her alay üç taburdan, her tabur da üç bölükten oluşuyordu. Tümen bünyesinde yoğun ateş destek birimleri vardı ki bunlar 1 makineli tüfek bölüğü (9 mitralyöz), 1 havan bölüğü ve 1 topçu alayı idi. Ayrıca her piyade bölüğünde 12 adet kadar hafif makineli tüfek de mevcuttu.[5]

Süvari

Kurtuluş Savaşı sırasında olağanüstü başarılı cephe gerisi akıncılığı yaparak Yunan Ordusu’nun dengesini bozmakta çok büyük rol oynayan süvariler iki savaş arasında kürt ayaklanmalarının bastırılmasında da kilit bir rol üstlenmişlerdi zira geçit vermez dağlık Doğu Anadolu’da hızlı tepki verecek ve eşkiyayı kaçmasına fırsat bırakmadan imha edebilecek yegâne birlik süvari idi. İki savaş arası dönemde üç nizami süvari tümeninin yanında jandarmalar da bindirilmiş kıta olarak önemli işlevler görüyorlardı. Süvari tümenleri piyade gibi statik yapılar değillerdi; kriz anlarında bünyelerindeki tugaylar/alaylar ihtiyaç halindeki tümen veya kolorduların hizmetine verilebiliyordu. Süvari tümenleri de ağır makineli tüfek ve koşulu cebel toplarıyla desteklenmekteydiler.

Zırhlı Birlikler

Cumhuriyet Ordusu’nun mekanizasyon düzeyindeki düşüklük daha önce de belirtilmiştir. Tamamen savunma üstüne kurulu olan cumhuriyetçi dış politikanın mantıksal sonucu mevzi savaşı’nın temel strateji olarak belirlenmesi oldu. Dolayısıyla hücum doktrini (yani mevzi kırma) amacıyla icat edilen tanklara Türk Ordusu’nda fazla ihtiyaç bulunmuyordu. Ne var ki şeyh sait ayaklanmasından sonra iç güvenlik için yüksek hareketlilik ve ateş gücüne sahip olan zırhlı araçların bir ölçüde olsun varlığının zorunlu olduğu anlaşıldı. İnterbellum dönemin en iyi tankları SSCB tarafından üretilmekteydi ve Türkiye Cumhuriyeti daha Kurtuluş Savaşı yıllarından beri SSCB ile ittifak düzeyinde bir ilişkiye sahipti. Bunun sonucunda, özellikle Fahrettin (Altay) Paşa başkanlığındaki bir Türk askeri heyeti’nin 1934 Kiev manevralarına katılmasıyla sağlanan temaslar sonucu 1936 yılında bir zırhlı tugay kurulmuş; Sovyet yapısı T-26 tankları ve BA-3 zırhlı otomobilleriyle donatılmıştır. Bu zırhlı tugay 1937 Dersim Ayaklanması’nın bastırılmasında başarıyla kullanılacaktır.

Hava kuvvetleri

Türk havacılığı 1911 yılındaki başlangıcıyla Avrupa’nın ilklerinden birisi olmak ünvanını kazanmıştı. Lakin havacılık gibi en ileri düzeyde teknoloji ve eğitim gerektiren bir alanda Osmanlı havacılığının kendi başına çok ilerleyebileceği düşünülemezdi. Fakat Birinci Dünya Savaşı’nda yetenekli Alman subaylar tarafından örgütlenip eğitilen Türk tayyare birlikleri ordu içinde küçük bir seçkin azınlık haline gelmeyi başardı. 1923 yılından sonra askeri harcamaların en alt düzeye çekilip ekonomik onarım sürecinin başlamasıyla Türk havacılığı da durakladı. 1936 yılında eldeki az sayıda av ve rasat-bombardıman uçağı ancak iç güvenlik işlerinde kullanmak için yeterliydi. Dahası, eğitim uçaklarının azlığından dolayı pilotlar beş yıl boyunca yerde eğitim görmek durumunda kalıyor, yeterli uçuş eğitimi alamıyorlardı. İki yıl sonraki bir İngiliz raporu Türk pilotlarının kalitesinin Avrupa standartlarında ancak vasat kabul edilebileceğinin altını çizmiş, özellikle kötü havada uçuş yeteneklerinin sınırlılığını ve hava alanlarının yetersizliğini vurgulamıştı.[6] Tüm yetersizliklere rağmen Kayseri’de açılan uçak fabrikası Türkiye için devrimsel denebilecek önemde bir atılımdı.

Birinci Dünya Savaşı yıllarında Alman yardımı olarak gelen Albatros uçakları ile Kurtuluş Savaşı esnasında İtalyan tüccar Signor Parrachini aracılığıyla satın alınan Fransız tasarımı SPAD av ve Breguet rasat-bombardıman uçakları 1920’lerin sonuna dek Türk askeri havacılığının belkemiğini oluşturmuştur. 1932 yılında, artık çoktan demode olmuş ve kullanım ömürlerini uzun süre önce doldurmuş bulunan bu uçakları değiştirmek üzere Amerikan Curtiss fabrikasıyla bir lisans anlaşmasına varılarak bu firmanın ürettiği çevik, bakımı kolay ve dayanıklı Goshawk av-bombardıman uçağının üretimine Kayseri fabrikasında başlandı. Cumhuriyet’in kuruluşundan sadece üç yıl sonra, tüm mevcudiyetini büyük bir tehlikeye düşüren bölücü şeyh sait kürt ayaklanmasının bastırılmasında karşılaşılan büyük zorluklar ve hemen eş zamanlı olarak Irak’taki İngiliz yönetimine karşı Kuzey Irak kürtlerinin başlattığı tehlikeli irredentist ayaklanmanın bastırılmasında İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri’nin bombardıman uçaklarıyla kazandığı büyük başarı Türk Genelkurmay’ı tarafından da dikkatle not edilmiş; yeterli miktarda bombardıman uçağına sahip bulunmanın elzem olduğu anlaşılmıştı. Nitekim Fransız Breguet firması ile yapılan anlaşma yoluyla modern bir hafif bombardıman uçağı olan Breguet XIX satın alındı. Bu kararın isabetliliğini 1937 yılında patlayan Dersim Ayaklanması'nın bastırılmasında hava kuvvetlerinin oynadığı belirleyici rol fazlasıyla gösterecekti.

Donanma

Birinci Dünya Savaşı’ndan en acınacak halde çıkan branş donanma oldu. Zaten küçük ve eski olan Osmanlı Donanması çarpışmalarda ağır kayıplara uğramıştı.. Eldeki en modern savaş gemileri olan iki zırhlıdan biri (Barbaros Hayreddin), üç kruvazörden biri (Midilli), sekiz büyük torpidobottan üçü savaşta batmış, Yavuz muharebe gemisi ile Mecidiye kruvazörü ağır biçimde yaralanmış, denize açılamaz halde savaşı bitirmişlerdi. Çalışır halde kalan artık antikalaşmış bir torpidobot ve ganbot koleksiyonu ise İtilaf güçlerince İstanbul çevresinde bağlanmış, birkaçına istanbul hükümetine sadık mürettebat emrinde milliyetçi direnişin Karadeniz’de yaptığı silah kaçakçılığını önlemek veya Ege sularındaki süreğen kaçakçılığı engellemek için denize açılma izni vermişlerdi. Bunlardan Alemdar kurtarma gemisi gibi bazıları Ankara hükümetine katıldı ve büyük yararlılık gösterdi. Lakin Kurtuluş Savaşı’nın sonuçlandırılmasında donanmanın hizmeti yok denecek kadar az oldu. Bu durum, en başta Fevzi Paşa olmak üzere, ülke savunmasında söz sahibi olacak büyük subayların donanmaya küçümseme ve horgörüyle yaklaşmasına yol açtı.[7] Genç cumhuriyetin donanmasının belini bir dereceye kadar doğrultabilmesi çoğu durumda ancak Atatürk’ün doğrudan müdahalesiyle gerçekleşebilmiştir. Bu tür müdahalelerin ilki daha 1924 yılında, Fevzi Paşa’nın donanmayı Genelkurmay’a bağlamak görüşlerinin aleyhine olarak Atatürk’ün donanmadan sorumlu bir bakanlığın, Bahriye Vekâleti’nin kurulmasını emretmesiyle başlar. Bahriye Vekâleti eldeki hizmet görebilir halde bulunan savaş gemilerinin bir dökümünü yapmak, tamire muhtaç olanların tamiratını tamamlamak ve donanma altyapısını yeniden kurmaya başlamak gibi önemli işlere imza atmıştır. Bunun yanında, personel alt yapısı da neredeyse tamamen çöken donanmayı tekrar yürütecek subay ve eratı yetiştirmek amacıyla Almanya’dan bir müşavir öğretmen heyeti getirilmiş; talimnameler ve teknik kitaplar türkçeye çevrilmeye başlanmıştır. Ayrıca Yavuz’un onarımı için Gölcük’te üslenecek bir yüzer dok ve karadaki uzantı yapıların inşası ile denizaltı filosunun oluşturulmaya başlanması da Bahriye Vekâleti döneminde yapılan işlerdir. Ne var ki, Bahriye Vekili İhsan Bey’in adının karıştığı bir yolsuzluk davası bahane edilerek (yavuz-havuz davası) bakanlık lağvedilmiş ve donanma Genelkurmay’a bağlanarak Fevzi Paşa’nın istediği şekilde iş sonuçlanmıştır.[8] Ancak Bahriye Vekâleti’nin attığı adımlar genç cumhuriyeti tam anlamıyla donanmasızlıktan kurtarmış, Ege ve Karadeniz’de dikkate alınması gereken bir güç haline getirmiştir. Yavuz zırhlısının tamiri için gereken dok’un çevresinde kurulan altyapı sayesinde de cumhuriyet donanması güvenli ve yetkin bir tersaneye kavuşmuştur denilebilir.

İki savaş arası dönemde Türkiye’nin askeri yenilenme çabaları kapsamında, önemli diplomatik sonuçları da olan ilginç anlaşmalar yine donanma için imzalanmışlardır. Özellikle postebellum status quo’ya muhalif devletlerden İtalya ve sonra da Almanya ile yapılan deniz silahları anlaşmaları genç cumhuriyet’in uluslar arası diplomasi’de Lozan sonrası en kayda değer bazı açılımlarını yapmasını sağlamıştır ki bunlara bir sonraki bölümde değinilecektir.

1936 yılında donanma’nın iki filosu şu gemilerden oluşuyordu: Yavuz muharebe kruvazörü; Zafer, Kocatepe, Adatepe, Tınaztepe muhripleri harp filosunu, Hamidiye ve Mecidiye muhafazalı kruvazörleri ile Berk ve Peyk torpido ganbotları ihtiyat filoyu, Birinci İnönü, İkinci İnönü, Sakarya, Dumlupınar ve Gür denizaltıları ile Erkin denizaltı ana gemisi de denizaltı filosunu oluşturmaktaydı. Ayrıca antebellum şalopalar ile İtalya’dan satın alınan hücumbotlar da sahil savunmasını sağlamaktaydı.

Türk Silahlı Kuvvetleri ve Diplomasi

Lozan anlaşmasının imzalanmasıyla beraber, Osmanlı İmparatorluğu’nun tarihe karışması tescillenmiş oluyordu. On yıl süren feci savaş sonucunda kurulan Cumhuriyet bitap düşmüş 13 milyonluk bir nüfus ve yerle bir olmuş bir ekonomi’den başka sermayeye sahip değildi. Gerek halk gerekse yöneticilerin tek dileği acil ve kalıcı bir barış ortamını korumak ve ekonomik kalkınmaya girişmekti. Bundan dolayı ordu hızla terhis edildi. Ne var ki Osmanlı’nın zorlu politik mirası yeni devletin de yakasını kolay bırakmayacaktı. Nitekim iç ve dış politikada kısa süre içinde karşılaşılan yüksek tansiyonlu vaziyetler sonucu asgari düzeye indirilen askeri harcamaları kademe kademe yükseltmek gerekmiştir.

Cumhuriyet’in elinde üç büyük dış sorun vardı: İtalya ile olan ilişkiler, Musul-Kerkük meselesi ve İskenderun (Hatay) sorunu. İçeride ise, için için kaynayan bölücü Kürtler’in giriştiği ayaklanmalar tüm sorunlar arasında en ciddi olanıydı. 1926 Şeyh Sait ayaklanması sonucu Musul-Kerkük üstündeki iddialardan vazgeçilmek zorunda kalınmasıyla bu dosya başarısızlıkla kapatıldı. Hatay sorunu ise Fransa ile yapılan başarılı diplomasi sayesinde 1939 yılında İskenderun sancağı’nın geri alınması sonucuna ulaştı. Yine bu arada, Milletler Cemiyeti ile yapılan başarılı müzakereler sonucu Lozan’da silahsızlandırılmış bulunan boğazların tüm tasarruf hakkı 1936 Montreux konvansiyonu uyarınca Türkiye’ye iade edildi. Ancak inişli çıkışlı bir seyir izleyen interbellum Türk-İtalyan ilişkileri dış politikayı belirleyen birinci etken olarak kalmaya devam etmiştir. Bu ilginç öykü hem Türk Silahlı Kuvvetleri’nin stratejisini hem de yapısını belirlemesinde önemli bir role sahiptir.

Kurtuluş Savaşı sırasında İtalya ile Ankara hükümeti ilişkileri oldukça sıcak olmuştu. İtalya, Birinci Dünya Savaşı’na esas giriş amacı olan Alto Adige ve Dalmaçya bölgelerinin tam hakimiyetini ele geçirememiş, özellikle Fransa ve İngiltere’nin baskısı sonucu Dalmaçya’yı Yugoslavya’ya kaptırmıştı. İtalyan hükümeti ve kamuoyunda derin bir öfke ve hayal kırıklığı vardı. Üstelik, Sykes-Picot anlaşmasında İtalya’ya vaat edilen İzmir bölgesi’nin Yunanistan’a peşkeş çekilmesi İtalyanları iyice çileden çıkarmıştı. Böylece İtalya; Fransa ve İngiltere ile onların müttefiki Yunanistan’ın Anadolu’da Türkler tarafından yenilmelerini büyük bir tatminle seyretti; tüm bu çatışma esnasında tarafsız, hatta Türk taraftarı bir tavır alarak Ankara hükümeti’ne de hayli yardımcı oldu. Ancak iki ülke ilişkilerinde yaşanan bu bahar havası çok uzun süreli olmadı. Ankara hükümeti İtalyanları Anglo-Fransız ittifakından kopartmak için cömert ekonomik ayrıcalıklar vaadinde bulunmuş, ama bunları Lozan’da uyguladığı usta diplomasi ile kadük bırakmayı becerince ilişkiler oldukça kötü bir duruma düşmüştü. Beri yandan, Dalmaçya İtalyanlarını kullanarak bölgeyi savaş sonrası kargaşasından istifade geri kazanma çabaları da başarısızlığa uğramıştı. Dolayısıyla tatminsiz İtalyan politikası arzularını akıtacak yeni mecralar aramaya koyulmuş ve bu sert yüzünü Adriyatik ve Ege’de ihtilaflı olduğu Yunanistan’ın Korfu adasını 1922’de topa tutarak göstermişti. En nihayet İtalya gözünü tekrar asıl yağlı lokmaya, Türkiye’nin Ege kıyılarına çevirdi. Yeni Türk Cumhuriyet’i İtalyan dış işleri tarafından dikkatle izleniyor, iktisadi ve askeri zayıflığının Kemalist reformların yaratacağı öngörülen iç kargaşalarla başa çıkamayacağı ve devletin her an yıkılabileceği düşünülüyordu. Böyle bir olasılıkta hızlı davranmak için on iki adalarda askeri yığınağa girişilmeye bile başlanmıştı. Türk Dışişleri ile Genelkurmay da İtalyan niyetlerinin farkındaydı ve önlemleri buna göre almaktaydı. Nitekim silahlı kuvvetlerin yeniden yapılandırılmasında atılan ilk adım İtalyanların ilk saldıracağı yer olduğu tahmin edilen İzmir’i bir müstahkem mevki haline getirmek olmuştur. Özellikle 1924-1926 arasında savaş korkusunun en yükseğe çıkmasıyla askeri harcamalar hemen tamamen İzmir’in tahkimatına ayrıldı.[9] Fakat Şeyh Sait İsyanı’nın başarıyla bastırılması sonucu Türkiye Cumhuriyeti askeri yeteneğini ispat edince gerilimde bir düşüş yaşandı. Asıl dönüm noktasına ise 1928 yılında gelindi.

İtalyan revizyonizmi’nin sözcüsü Faşist Parti 1922 yılında hükümeti ele geçirmişti ancak gerek Mussolini’nin gerekse partinin konumu henüz sağlam olmaktan uzaktı ve tono fascista, yani “faşist tarz”ın tüm devlet kurumlarına yerleştirilmesi için daha zaman gerekliydi. İtalyan dışişlerinde bu “devir-teslim” 1928 yılında gerçekleşti. Aynı yıl Mussolini verdiği bir demecinde İtalya’nın eskiyle taban tabana zıt yeni yaklaşımını şöyle özetledi: “Bundan böyle Roma Türkiye’yi olduğu gibi, gücünü ve nüfusunu dikkate alarak tanımak mecburiyetindedir”[10] Benzer şekilde Yunanistan nezdinde de iyi niyet girişimleri yapıldı. Bu yeni halin başlıca sebebi Faşist yönetimin Fransa ile olan husumetiydi. Mussolini’nin Afrika imparatorluğu planlarına Tunus üstünde hakimiyet ve Cibuti şehrinin ele geçirilmesi de dahildi ki bu Fransa ile düşmanlık demekti. Yakın dönemde rüştünü ispat eden ve iç istikrarını sağlamayı başaran Türkiye’yi karşısına almaktansa tarafsız, hatta yanında görmek doğal olarak Duce’nin tercihiydi. Ancak geçen yılların savaş raddesine yaklaşan bozukluktaki ilişkileri göz önüne alınınca bu yakınlaşmanın gerçekleşmesi çok zor gözükmekteydi. Tam bu sırada uluslar arası konjonktür Mussolini’ye altın bir fırsat sundu: Ankara elçisi Türk hükümetinin uluslar arası pazarda donanması için yeni gemiler aradığını rapor ediyordu.

Daha önce not edildiği gibi, Türk donanması 1920’lerin ortalarında tam anlamıyla bir enkaz halindeydi. İtalya ile yaşanan gerginlik en azından birkaç modern birimin donanmaya alınması gerektiğini savunanların argümanını güçlendirmişti. Nitekim bizzat Atatürk’ün devreye girmesiyle, dar Ege sularında en çok işe yarayacak savaş gemisi tipi olan muhriplerden dört tane alınması yönünde karar çıktı. Süratli ve torpil ile silahlı muhripler gece saldırıları yapmak için çok elverişliydiler. Ancak Cumhuriyet’in önünde büyük bir sorun duruyordu: oldukça daralmış bulunan askeri pazar ve başlıca savaş gemisi üreticisi olan İngiltere ve Fransa ile ilişkilerin, kötü denmese de çok sıcak düzeyde olmayışı. Özellikle İngiltere’nin 1914 yılında Osmanlı donanması için inşa edilen iki dretnotu hukuk dışı yollarla gasp etmesi hala olanca netliğiyle akıllardaydı. Beri yandan Birinci Dünya Savaşı’nın korkunç tecrübeleri sonucu dünya’ya genel bir savaş karşıtlığı egemen olmuş, askeri endüstriler ciddi ölçülerde küçültülmüş ve dünya piyasasına askeri malzeme arzı silahsızlanma programlarına paralel olarak azalmış; fiyatlar da orantılı olarak artmıştı. Ekonomik kısıtlamalar da Türk hükümeti için çok ciddi bir sorun teşkil ediyordu. A.B.D ve Fransa nezdinde yapılan teşebbüslerin başarısız olması üstüne İtalyan dışişleri fırsatı hemen değerlendirdi: bizzat Mussolini’nin emri üstüne İtalyan elçisi, hükümetinin Cenova’nın Ansaldo fabrikalarında dört adet Folgore sınıfı muhribin, Monfalcone fabrikalarında iki adet Bernardis sınıfı denizaltının ve Venedik tersanesinde MAS tipi üç modern hücumbotun yarı fiyatına Türk donanması için inşa etmek isteğinde olduğunu belirtti. Haber Ankara’da önce şaşkınlıkla ve şüpheyle karşılandı fakat İtalyan hükümetinin şüpheleri dağıtmak için daha da fazla kolaylık ve teminat vermesi üstüne bu memnuniyete dönüştü. Faşist hükümetin çok kısa süre önceye kadar düşman konumundaki Türkiye’ye böylesi kapsamlı kolaylıkları vermesinde ilişkileri düzeltmekten başka bir itki daha vardı vardı: Mussolini gerçekleştirdiği muazzam sanayi hamlesini pekiştirmek için İtalyan ürünlerine dış Pazar gerektiğinin fazlasıyla farkındaydı. Savaştan önce dünyanın başlıca silah ihracatçıları olan İngiltere, Fransa, Rusya ve Almanya’nın pazardan çekilmeleri sonucu ortada büyük bir boşluk oluşmuştu. Faşist İtalya ise bu boşluğu doldurarak interbellum dönemin başlıca silah ihracatçısı konumuna gelmekten fazlasıyla memnundu. İlginçtir, İtalyan teklifi sadece gemi inşaatıyla kısıtlı değildi. Türk deniz subayı namzetlerinin İtalya’da staj görmeleri de teklif edilmişti. Bu noktada İtalyanlar oldukça eski bir taktiği uyguluyorlardı: Türkler üstünde askeri misyonlar aracılığıyla nüfuz elde etmek. Nitekim Türkiye-İtalya arasındaki kapıların tekrar açılmasıyla Faşist parti Türkiye’de yoğun bir reklam ve propaganda faaliyetlerine girişti. 1930’ların başında faşist kültürü tanıtan sergiler açıldı, fütürist edebiyatçılar ve ressamlar ideolojilerini Türkiye’de tanıtmak için büyük çaba gösterdiler.[11]

1928 yılında İtalya ile savaş gemileri anlaşmasının imzalanması ile başlayan süreç 1932’de bu gemilerin inşaatlarının tamamlanıp Türkiye teslim edilmeleri ile birlikte doruğuna ulaştı. Nitekim İtalyan elçisi artık Türk hükümetinin İtalya’yı muhtemel düşman listesinden çıkarttığını rapor edebiliyordu. Faşist diplomasi böylece ikinci hamlesine girişti: Yunanistan ve Türkiye’nin barışması için arabuluculuk yapmak ve bu iki devleti Fransa’ya karşı yanına çekmek. Nitekim yine aynı Ansaldo fabrikaları Yunan donanmasını benzer şekilde güçlendirmek için faaliyete geçirildi. İtalyan dışişleri de Türkiye ve Yunanistan arasında faaliyete hız verdi. 1935 yılında Türk-Yunan dostluk anlaşmasının imzalanması bu amacın da gerçekleştiğini belirtir gibiydi. Ama gerçek bu değildi. İtalya 1935 yılına gelindiğinde gösterdiği çabalarda başarısızlığa uğramış bulunuyordu.

İlk olarak, Türkiye ve Fransa arasında İskenderun sancağı ciddi bir problem olmakla beraber Türkiye’yi revizyonist kampa itecek raddede bir sorun teşkil etmiyordu. Türk hükümeti sorunu milletler cemiyeti bünyesinde çözmeye kesinlikle kararlıydı. Kısacası, İtalyan dışişleri bu noktada yanlış hesap yapmıştı. İkinci olarak, Türk-Yunan yakınlaşması İtalyanların istediği gibi Fransa aleyhtarı bir ittifak biçiminde değil, karşılıklı saldırmazlık teminatı biçiminde gerçekleşmekteydi. Ayrıca İtalyanların Kuzey ve Doğu Afrika’da yayılma hevesleri Türk hükümetini fazlasıyla endişelendirmekteydi. Mare Nostrum siyasetinin Akdeniz’e kıyısı olan tüm ülkelere bir meydan okuma olduğu açıktı. 1935 yılında İtalya’nın Etiyopya işgalinde Türkiye açıkça Etiyopya’nın yanında yer alınca Türk-İtalyan ilişkileri sarsıldı. İtalyanlar büyük bir düşüncesizlikle, bir yıl sonra gerçekleşen Montreux görüşmelerinde Türkiye’yi tehdit eder bir tavır takınınca da Türk-İtalyan yakınlaşması kesin olarak son buldu. İtalya artık tekrar Türkiye için baş dış tehlike olarak algılanmaya başladı. Bu durum Faşist hükümetin 1943 yılında yıkılışına dek de değişmeden kalacaktı.[12]

Türk Silahlı Kuvvetleri için kısa bir süre baş silah tedarikçisi haline gelen İtalya konumunu böylece yitirince oluşan boşluk yeniden silahlanan Almanya tarafından hızla dolduruldu. 1933 yılında iktidara gelen Nasyonal Sosyalistler iki yıl sonra Alman ordusu ve silah endüstrisini kısıtlayan Versailles anlaşmasını tek taraflı olarak kaldırdılar. Alman silah endüstrisine kaybettiği ağırlığını yeniden kazandırmak amacıyla devlet teşvikli kütlesel bir üretim artışı yaratıldı. Bununla eş zamanlı olarak Almanya’nın uluslar arası silah pazarındaki payını yeniden arttırmak için yoğun faaliyete girişildi. Türkiye Cumhuriyeti gerek stratejik konumu gerek tarihsel bağları nedeniyle Alman dışişlerinde ve dış pazarında çok özel bir konuma sahipti. Nasyonal Sosyalistler Türkiye üstündeki Alman etkisini yeniden inşa etmek hemen harekete geçtiler. Türk yönetici tabakasını oluşturan asker ve bürokratların çoğunlukla, geçen yüzyılda Alman askeri misyonları tarafından eğitilmiş olmaları çabalarını kolaylaştıran önemli bir unsurdu. Versailles anlaşmasının yürürlükte olduğu yıllarda Alman donanması ana silahı olan denizaltıları yapmaktan men edilmiş bulunuyordu. Fakat bir savaş olasılığında hızla yeni bir denizaltı filosu kurabilmek için gerekli teknik altyapıyı ve subay kadrosunu korumaları gerekiyordu. Bu amaçla Alman tersaneleri, Alman nüfuzunun güçlü olduğu birçok ülkede paravan şirketler kurdu, Alman donanması ise teknik müşavir heyetleri gönderdi. Bu ülkeler arasında Türkiye de vardı.

Türk-Alman askeri anlaşmalarının ilk aşaması işte bu müşavir heyetinin inisiyatifiyle başladı. Dünya Savaşı’nın en başarılı denizaltı subayı ve Türkiye’deki Alman donanma müşavirlerinin başı olan Lothar von Arnauld de la Periere 1936 yılında kendi inisiyatifiyle harekete geçerek Türk donanmasını İspanya’nın Cadiz tersanesinde Alman mühendisleri tarafından inşa edilen, lakin patlayan iç savaş nedeniyle hizmete alınmayıp satışa çıkarılan E-1 denizaltısını almaya ikna etti. Tasarım öylesine memnuniyet verici bulundu ki Krupp’un Germaniawerft fabrikasıyla anlaşma yapılması ve geliştirilmiş E-1 tasarımına göre inşa edilecek dört yeni denizaltı alınması kararına varıldı. Daha da önemlisi, bu denizaltılardan sadece ikisi Krupp fabrikasında yapılacak, diğer ikisi Alman teknik yardımı ile İstanbul Valde tersanesinde inşa edilecekti. Ay sınıfı adı verilen bu dört botun inşası Türk-Alman askeri ilişkilerinin kapısını açan olay oldu. Kısa süre içinde Mauser ve Rheinmetall, Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında olduğu gibi Türkiye’nin de baş kara silahları sağlayıcıları konumuna geldi. Ancak bu sefer anlaşmalar sadece satın alma değil teknoloji transferini içermesi açısından kritik bir farklılık taşıyorlardı. Rheinmetall Türk topçusunun yenilenmesi işini üstlenirken Mauser de piyade silahlarına eğildi. Kırıkkale fabrikası bu iki şirketin üretimi olan tanksavar topları, piyade tüfekleri ve cephaneyi üretmeye başladı. Tüm bu üretimlerin karşılanması ise para ile değil, interbellum dönemin ekonomik buhranında ortaya çıkan kliring anlaşmalarıyla gerçekleşti.

Sonuç

1912 ile 1922 yılları arasında süren on yıllık savaşın ardından yıkılan Osmanlı İmparatorluğu’nun Anadolu toprakları üstünde kurulan Türkiye Cumhuriyeti, öncülünün sonunu getiren saldırgan politikalardan uzak durmak konusunda kesin bir kararlılığa sahipti. Yeni ülkenin yöneticileri çok zor kazandıkları status quo’yu korumak temelinde dış politikalarını ve askeri stratejilerini kurdular. Onların istedikleri Askeri harcamaları minimum düzeye indirmek ve çevre ülkelerle olabildiğince iyi ilişkiler kurup iç istikrarı geliştirmek, ekonomik kalkınmaya hız vermekti. Ne var ki bu kendiliğinden izolasyon seçimi gerek iç gerek dış sorunların karşısında aşama aşama terk edilmek zorunda kalındı. Buna paralel olarak askeri harcamaların oranı giderek arttı, silahlı kuvvetler tekrar yapılandırıldı. Yine de tüm bu değişimlerin her zaman savunma temelli bir strateji çerçevesinde gerçekleştiğini söylemek gerekir. Cumhuriyet, varlığını tehlikeye sokan bölücü kürt isyanlarını büyük bir etkinlikle bastırmayı ve Kürt bölücülüğünün belini en az elli yıllık bir süre için kırmayı başardı. Beri yandan, diplomasiyi ve uluslar arası dengeleri kullanarak zayıflık emaresi arayan İtalyan yayılmacılığının önünü almayı da başardı. Öyle ki, Faşist İtalya Türkiye’yi sonunda ciddiye almak ve yanına çekmeye çalışmak yolunu seçmeye mecbur oldu. Türkiye’nin revizyonist kampa her zaman mesafeli durması ise eski düşmanları olan batı ülkeleriyle arasındaki sorunları diplomasiyle çözebilmesine ve ilişkilerini giderek düzeltebilmesine olanak verdi. Bu denge oyunu hem Türkiye’nin interbellum dönemin kıt kaynaklarını başarıyla kullanarak ordusu ve askeri endüstrisini belirlenen strateji doğrultusunda olabildiğince yeniden yapılandırılmasını sağladı hem de patlayan ikinci dünya savaşında tarafsızlığını korumakta başarılı kalmasına ve savaş sonrası dönemde NATO’nun Avrupa’daki en büyük askeri gücüne dönüşmesine giden yolun temellerini attı.

Dipnotlar:

[1] ATASE, “Altıncı Askeri Tarih Semineri Bildirileri I İkinci Dünya Harbi ve Türkiye”, Ankara 1998, sf. 331
[2] a.g.e sf. 332
[3] Büyüktuğrul,Afif “Büyük Atamız ve Türk Denizciliği”, Ankara 1978 sf. 252-265
[4] Deringil, Selim; “Denge Oyunu”, İstanbul 2003 sf 31-32
[5] http://www.tdg.nu/OOBs/1939-1945/oob_toe_balkan_1940.htm
[6] Deringil, sf. 33-34
[7] Büyüktuğrul, sf. 90-94
[8] Büyüktuğrul, sf. 106-110
[9] Barlas, Dilek & Güvenç, Serhat; “To Build a Navy with the Help of Adversary: Italian-Turkish Naval Arms Trade, 1929-32”, sf.144-146.
[10] A.g.e, sf.148-149.
[11] Barlas & Güvenç, sf. 150-155.
[12] Barlas & Güvenç, sf. 160-162.

Kaynakça:

ATASE, “Altıncı Askeri Tarih Semineri Bildirileri I İkinci Dünya Harbi ve Türkiye”, Ankara 1998

Barlas, Dilek & Güvenç, Serhat; “To Build a Navy with the Help of Adversary: Italian-Turkish Naval Arms Trade, 1929-32”

Büyüktuğrul, Afif; “Büyük Atamız ve Türk Denizciliği”, Ankara 1978

Deringil, Selim; “Denge Oyunu”, İstanbul 2003

Bu kıymetli çalışmayı hazırlayan ve burada yayınlamam için benimle paylaşan değerli dostum tarihçi Emir Yener'e teşekkürü borç bilirim.